• Басты
  • Су тасқынын алдын алу үшін қандай шаралар қолға алынды
6 Қараша, 2020 16:54

Су тасқынын алдын алу үшін қандай шаралар қолға алынды

Бүгін үкімет сағатында Төтенше жағдайлар министрі Юрий Ильин су апаттарына дайындық, табиғи апат болған жағдайда қолға алынатын шаралар, сонымен қоса болашақта істелетін жұмыстар жөнінде айтып берді, деп хабарлады Strategy2050.kz тілшісі.

Су тасқынын алдын алу үшін қандай шаралар қолға алынды

Министр баяндамасында ірі апаттардың ішінде ең көп тарағандарының бірі - су тасқыны екенін, оның салдарынан адамдар мен жабайы жануарлар зардап шегетінін, сонымен қоса үйлер, өндірістік нысандар, инженерлік желілер, инфрақұрылымдар бұзылып, зақымдалып, ауылшаруашылық дақылдары жойылады, топырақ құрылымы өзгертетінін атап өтті. Сонымен қоса жер бедері, шикізат қорларының да жойылып кетуіне әсер етеді. Кейбір жағдайларда су тасқыны көшкінге, селге және өндірістік апаттарға әкеп соғады.

Оның мәсліметінше, біздің республикада соңғы 5 жылда 272 елдімекен немесе 6,5 мыңнан астам үйді су басқан.

«Негізінен жыл сайын Ақмола, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстары су тасқынына ұшырайды. Су басудың негізгі себептері - топырақты терең қатуы, күзгі батпақтар, қардың көп түсуі және ауа температурасының күрт көтерілуі. Өткен жылмен салыстырғанда су басқан үйлердің саны 4,6 есеге артты, мәселен, 2019 жылы 13 болса, 2020 жылы 60-қа жеткен. Сонымен қоса 3 елдімекен зардап шекті», - деді министр.

 

Министрдің айтуынша, 2020 жылғы су тасқыны кезеңінде Қостанай облысы Қарасу ауданы Қарамырза ауылы айтарлықтай зардап шеккен. Қостанай облысы Төтенше жағдайлар департаментінің күштері 47 адамды эвакуациялады, оның 13-і бала. Облыс әкімдігі зардап шеккен тұрғындарға қолдау көрсетіп, су басқан үдің иелеріне төленетін өтемақы құны 8 миллион теңгеден асатын 58 үй, шамамен 3 миллион теңгеге 41 тұрғынның су басқан ғимараттарын жөндеп берген. Сонымен қоса министр 1-16 мамыр аралығында Түркістан облысының Мақтаарал ауданының шекарасындағы Өзбекстан Республикасының Сырдария ауданындағы Сардобин су қоймасының серпілісі нәтижесінде 5 елдімекен су астында қалғанын еске салды.

Су тасқыны қаупін азайту бойынша шаралар

Оның сөзінше, жыл сайын азаматтық қорғау органдары жергілікті атқарушы органдармен бірлесе отырып, көктемгі су тасқыны кезінде төтенше жағдайлар қаупін азайту бойынша шаралар кешені қабылдауда.

1.     су тасқыны кезеңіне дайындық мәселелері 2020 жылы үкімет отырыстарында қаралды

2.     Премьер-Министрдің орынбасары төрағалық ететін апта сайынғы селекторлық конференцияларда да қаралды

3.     2020 жылғы 25-26 ақпанда Мемлекеттік азаматтық қорғау жүйесін көктемгі кезеңге дайындау мақсатында «Көктем-2020» РКШУ өтті. Оқу-жаттығуға орталық мемлекеттік органдардың жедел топтары, азаматтық қорғау қызметтері, төтенше жағдайлардың алдын алу және жою жөніндегі комиссиялар, авариялық-құтқару қызметтері тартылды

4.     2020 жылдың ақпан айындағы дайындық кезінде аумақтық бөлімшелермен 620-дан астам тактикалық және арнайы оқу-жаттығулар ұйымдастырылды. Олардың барысында көпірлерді, құбыр өткелдерін және арналарды ықтимал төтенше жағдайлар орындарында тазарту, қардан тазалау, суды сору, сондай-ақ жағалауды қорғау, тереңдету және түзеу жұмыстары жүргізілді.\

Биыл тұрғын үйлерді су басудың алдын алу және су тасқыны салдарын жою мақсатында:

-        елдімекендерден 15 миллион текше метрден астам қар жинау жұмыстары жүргізілді

-        13,5 мың тонна жанар-жағармай материалының, 153 мың тонна инертті материал қоры, 840 мың қап және 47 тонна жарылғыш заты қосымша әзірленді

-        2020 жылға арналған төтенше және шұғыл резервтерге 34,4 млрд теңге сомасында қаражат салынды

-        халықты оқыту және ақпараттандыру жүргізілді

-        592 елдімекенде рейдтер жүргізілді, тұрғындармен мыңнан астам жиын өткізілді, оның барысында 83 мыңнан астам су тасқыны кезіндегі іс-қимыл ережелері жазылған парақшалар тапсырылды

-        елдімекендердің су тасқыны кезеңіне дайындығын анықтау үшін 1815 рейдтік іс-шара жүргізілді

-        елдімекендерді тексеру нәтижелері бойынша ауылдық округ әкімдеріне елдімекендердің дайын еместігі туралы 221 ескерту берілді (Ақмола - 96, Ақтөбе - 3, Алматы - 13, Қарағанды ​​- 23, Қостанай - 28, Павлодар - 19, ОҚО - 39);

-        қала аумағын абаттандыру ережелерін бұзғаны үшін облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың полиция департаменттерінің жергілікті полиция қызметінің инспекторлары департаменттерінің қызметкерлерімен бірге елдімекендердегі төтенше жағдайлар және жергілікті атқарушы органдарға 4 458 әкімшілік жауапкершілік туралы хаттама толытырылды. Салынған айыппұлдардың мөлшері 21,1 миллион теңгені құрады.

Гидротехникалық құрылыс

Гидротехникалық құрылыстар төтенше жағдайда өте қауіпті. Су шаруашылығы құрылыстарының басым көпшілігі өткен ғасырдың 60-70 жылдарында салынған. Қазіргі кезде физикалық тұрғыдан және моральдық тұрғыдан 40% -ға дейін тозған. Осы орайда, министрдің мәліметінше, су шаруашылығы құрылыстарының қауіпсіз жұмысын қамтамасыз ету үшін іс-шаралар жоспары жүзеге асырылуда. Атап айтқанда, авариялық су қоймаларын қайта құруды көздейтін Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы жүзеге асырылуда.

Гидротехникалық құрылыстарды тасқын сулардан өтуге дайындау үшін:

- тасқын сулардан апатсыз өтуі бойынша іс-шаралар жоспары бекітілді

- төтенше жағдайлардың пайда болу қаупі дәрежесіне сәйкес зерттеулер жүргізіліп, су шаруашылығы нысандарының тізімі жасалады

- пайдалану қызметтері су қоймаларындағы тасқын сулардың жинақталуы және қарқынды су тасқыны кезінде маневр жасау үшін қажетті резервуарлардың қажетті жеткізілімін қамтамасыз етіледі

- су шаруашылығы жағдайын бақылау жүзеге асады

Биыл су тасқыны жағдайы ушығып кеткен жағдайға 9 мың адам жеке құрамнан, 1,5 мыңнан астам техникадан тұратын күштер мен құралдар топтастырылды. Сонымен қатар, су тасқыны жағдайы қиындаған жағдайда күштер мен құралдарды ауыстыру үшін Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық бөлімшелерінің резервтік топтары мен Ұлттық гвардия дайындалған. Олар арнайы құтқару құралдарымен, флотациялық құрылғылармен, жедел құтқару құралдарымен жабдықталған. Сонымен қоса 2 мыңнан астам адамды құрайтын су соратын жабдықтар, 214 техника, 30 қайығы бар.

«Күштер мен құралдарды жедел ауыстыру және зардап шеккен тұрғындарды шұғыл эвакуациялау үшін «Қазавиаспас» АҚ әуе кемелері мен Көкшетау техникалық институтының шоғырланған отряды дайындалған. Өңірлерде жергілікті атқарушы органдар 52 мың адамнан тұратын азаматтық қорғау қызметінің күштері мен құралдары , 16 мың бірлік техника, 713 жүзу және 1,5 мың су соратын қондырғы бары анықталған», - деді министр.

 

2017 жылдан бастап тасқын судың алдын алу мақсатында Үкіметтің тапсырмасы бойынша «2017-2020 жылдарға арналған су тасқыны қаупінің алдын алу және жою жөніндегі шаралар кешені» Жол картасы іске асырылуда. Министрдің сөзінше, ол екі рет жаңартылған. Биыл Жол картасының 181 іс-шарасын аяқтау жоспарланған.

Құрылыс-монтаждау жұмыстары

Құрылыс-монтаждау жұмыстары 35 іс-шара негізінде жалғасуда. Атап айтқанда, Түркістан - 11, Қостанай - 5, Ақтөбе - 4, Шығыс Қазақстан - 4, Алматы - 3, Батыс Қазақстан - 3, Жамбыл - 2, Маңғыстау - 1, Нұр-Сұлтан – 2. 12 іс-шарада құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізуге тендерлік процедуралар өткізілуде.

Өңірлердегі су қорғау аймақтары мен белдеулерінің шегінде орналасқан өндірістік объектілер мен тұрғын үйлерді ауыстыруға және оларды беруге қатысты құқықтық бағалауға қатысты 2 жалпы іс-шара бойынша жұмыс тек Ақмола, Ақтөбе қалаларында жүргізілуде. Экология, геология және табиғи ресурстар, индустрия және инфрақұрылымды дамыту министрліктері «Қазгидромет» РМК жабдықтау бойынша 2 шараны жүзеге асыруды жалғастыруда.

Су тасқыны қаупін азайту Жол картасы

Министр жоғарыда айтылғандарды ескере отырып және алда тасқын судың алдын алу шараларын жүзеге асыру үшін ұзақ мерзімді «2021-2023 жылдарға арналған Су тасқыны қаупін азайту Жол картасын әзірлеу» қажет екенін атап өтті.

Елдімекендердің қалыпты өмірін қамтамасыз етудегі маңызды проблема - бұл су тасқынының жолдардан асып кету жағдайлары. Биыл автомобиль жолдарының 65 учаскесі мен 2 көпірі жол жиегінен асып кеткен. Сөйтіп, автомобиль жолдарының 8-і эрозияға ұшыраған.

Су басу республикалық маңызы бар 17, облыстық маңызы бар 17, жергілікті маңызы бар 31 автомобиль жолында болған. Су басқан автомобиль және теміржолдардың көп бөлігі 60-80 жылдары салынған көпірлер, олар қайта құруды немесе жаңа құрылысты қажет етеді.

Су басу мен жол деңгейінен асып кетудің негізгі себептері:

-        су қоймаларындағы су деңгейін көтерілуі, су қоймаларындағы суды ағызу

-        су өткізгіштердің болмауы немесе олардың жүк көтергіштігінің жеткіліксіздігі (диаметрлердің сәйкессіздігі, саны жеткіліксіз)

-        кюветтің еріген сумен толып кетуі, еріген судың өту кезеңінде құбырдың кіреберісінде мұздың пайда болуы, қар мен балшықтың жиналуы

Министрдің айтуынша, жоғарыда аталған проблемалық мәселелерді шешу үшін еріген су жиналатын жерлерге су өткізгіштерді орнату мәселесін шешу қажет, сонымен қоса ең осал жол учаскелерін алдын-ала анықтау керек.

«Төтенше жағдайларды жедел жою үшін инженерлік жабдықты шоғырландыруға, автомобиль жолдарын жобалау, салу, қайта құру және жөндеу кезінде олардың максималды көлемдердің өту параметрлерін және олардың су өткізгіштер арқылы өтуінің табиғи жолдарын, сондай-ақ климаттық жағдайларды ескеру қажет», - деді Юрий Ильин.

 

Маусымдық су тасқынының алдын алу үшін республикалық және жергілікті деңгейдегі азаматтық қорғау органдарына келесі шараларды әзірлеу қажет:

- төтенше жағдайларды жою және жедел басқару жүйесін пысықтау

- халықты, нысандарда және аумақтарда инженерлік қорғауды қамтамасыз етуге

- жер бедерін ескере отырып, жаңа бағыттарды игеруде ғылыми тәсілді пайдалануды көбейту

- су басу қаупі бар елдімекендерді егжей-тегжейлі зерттеп, жоспарлау кезінде аймақтық бағдарламаларға және өңірлерді дамыту бағдарламаларына өзгерістер енгізу

Барлық жаңалықтар
66.249.70.90, 192.168.88.100