• Басты
  • Отаншылдық – тіл мен тірліктің бірлігі – Д.Мыңбай
17 Наурыз, 2020 16:16

Отаншылдық – тіл мен тірліктің бірлігі – Д.Мыңбай

Еліміздің тыныштығын тілеп, бейбіт өмірін бағалап жүрген халқымызға Қордайдағы жағдай қатты әсер еткені белгілі. Елбасы мен мемлекет басшысы оған қатысты өз пікірін айтып, билік орындарына тиісті тапсырмалар берді.  Бұл туралы Қоғам және мемлекет қайраткері Дархан Мыңбай айтты.
 Отаншылдық – тіл мен тірліктің бірлігі – Д.Мыңбай

Оның айтуынша, қайткенде де этносаралық келісімге, қоғамдық диалогқа заман тұрғысынан қараудың маңызы арта түскені сезілді. Оның да бір ұшы алып елдерде болып жатқан өзгерістерге барып тірелуі мүмкін. Әзірге белгілісі: таразы басы ақылдан тайып, ашу соңы адам трагедиясына соқтырды. 

Имандылық өлшемімен марқұмдардың жақындарына көңіл айтқан елдің үлкендері қалыптан аспай, көпшілікті сабырға, бейбіт өмірге шақырған. Әрине, қоғамдық пікірдің, әдеттегідей екі жағы болады. Жекелеген сарапшылар күллі дүниені, қол жеткен нәтижені жоққа шығаруға тырысса, қайсыбірі оқиғаның алғышарты ретінде әлеуметтік, құқықтық зәрулікті, жемқорлық себеп-салдарын алға тартты. Ал мәселенің мәнін түсінбей жатып, бояуын қалыңдатып жібергендер абырой таппады.

Бір жағынан бұл еліміздегі сарапшылардың мамандану жағынан жетілмей жатқандығынан хабар берсе, екінші жағынан аталмыш саладағы отандық аналитика мектебінің сапалық деңгейін көрсетті. Дегенмен, мұның бәрі зерделенуге, тіпті тергеу аясында қарауға қажетті материалдар деп ойлаймыз.

Ел ішіне бүлдіргі салмау үшін. Болашақта қайталанбау үшін. “Ел - елек” дегендей, пікірлердің оң-терісін, көңілге қонымдысы мен ақылға сыймайтынын сараптауда қалың бұқара ұстамдылық танытты. Тұтас алғанда, осы оқиғалар барысында “халық үніне құлақ асатын мемлекет” қағидаттарын жүзеге асыруға да ілікті себептер болды.

Осыған ұқсайтын келеңсіздіктер әлемнің әр бұрышында бой көрсетіп қалатынын ескерсек, шетін де нәзік мәселе жөнінде өзге елдердің тәжірибелері де назардан тыс қалмады. Мысалы, Ресейде тұратындар орыс тілін білуге міндетті. Ол өте дұрыс. Біз Ресейден осыны неге үйренбейміз? Қазақстанның мемлекеттік тілі, тіл туралы заңы бар. Алайда сол заңға құрметсіздік басым. Әйтпесе, елімізде аталған заңды бұзғаны үшін сот орындары қанша іс қарады, қандай үкім жасапты? Мемлекеттік тілді кез келген адам білуі керек! Тіпті, дамыған Францияға барып французша сөйлемесең, сен ол мемлекеттің адамы емессің, ешкім сенімен сөйлеспейді.

Бәріміз шынайы демократиялық мемлекетте өмір сүргіміз келеді. Бүкіл әлем осы жолды таңдап отыр. Ол жай ғана сөз емес, демократия - жауапкершілікті мойынға алу. Мемлекеттік тілді үйрену - әрбір азаматтың міндеті. Оған мемлекет қана емес, әрбір отбасы, ата-ана да, шаруашылық, меншік иелері де жауапты болуға тиіс. Осыны талап ету - заңды орындаудың бір парасы ғана.

Құқықтық мәдениет дегеніміз тек өз құқығыңды пайдалану ғана емес, өзгенің құқын да сақтау екенін жадымызда ұстаған жөн. Бізде кейде заңды шала-пұла білгендіктен, істің жөнін ашып айтуға кежегеміз кейін тартып тұрады. Турасын айтқанда, тұрмыстық кикілжіңдер мен қылмыстар қайсыбірі “этникалық сипат алып кетеді”, “ұлт араздығын қоздырады” т.б. деп қауіптене беруге болмайды. Қазір жұрт арандатудың не екенін немесе айдап салушылықты, теріс пиғылды, қасақана әрекетті ажырата біледі. Оның үстіне ертеректе арагідік кездесіп қалатын сыңаржақтық, бұра тартушылық кеміген.

Қазіргі еліміз - бұдан отыз жыл бұрынғы әлжуаздау күйде емес: Қазақстанды мекен еткен барша этностың да санасы өскен. Әлемде өз орны бар елімізді мақтан тұтатын жағдайымыз бар. Мысалы, көрші Ресей ұлттық-аумақтық негізде құрылған федеративтік мемлекет болса, біз - унитарлық мемлекетте өмір сүріп жатырмыз. Соған қарамастан, бізде түрлі этностарға өз тілі мен мәдениетін дамытуға барлық жағдай жасалған.

Унитарлық, құқықтық мемлекетте жабық этностық қауым деген ұғым болмауға тиіс. Ендеше, қоғамымызда мемлекеттік тілге деген қажеттілікті тудыратын әлеует жетеді, оны неғұрлым тезірек меңгерсек, соғұрлым мақсатымыз да, мүддеміз де, болашағымыз да ортақ болатыны даусыз.

Елімізде осы жолмен көп жетістікке жеткен этностар баршылық. Басқа елеулі еңбегін былай қойғанда, мемлекеттік тілді мүлтіксіз меңгеру арқылы халқымыздың мақтанышына, айтулы тұлғаларына айналған этнос өкілдері қаншама! Олар өз қандастарына өнеге көрсетіп, отансүйерлік істерін дәйектілікпен жүргізсе, көп нәтижеге қол жеткізуге болар еді. Мүддесі ортақ біртұтас елдің ортақ мақсаты да осы емес пе?

ҰСЫНЫЛАДЫ
Барлық жаңалықтар
дерекнама 2050

ШОБ ЖІӨ көлемінің 50 пайызынан артығын өндіреді

Еңбек өнімділігі 126 мың долларға дейін көтеріледі 3-тен 6 жасқа дейінгі балаларды 100 пайыз мектепке дейінгі біліммен қамту

Қазақстан өз нарығын жаңа экологиялық стандарттарға сай келетін жанар-жағармаймен толықтай қамтамасыз етеді

Жалпы экспорт ішінде шикізат емес экспорттың көлемі екі есеге, 2040 жылы үш есеге артады

Әліпбиімізді латын қарпіне көшіру ісі басталады

Қазақстандықтардың 95 пайызы қазақ тілін меңгеруі тиіс

15 пайыз егістік алқаптарына суды үнемдеу технологиялары енгізіледі

Халықты ағын сумен қамту мәселесі шешіледі

Адам басына шаққандағы ЖІӨ көлемі 60 мың долларға көтеріледі

ҚР тұрғындарының үлесі халықтың 70 пайызын құрайды