• Басты
  • ИИДМ: Өңдеу өнеркәсібі, машина жасау, теміржол көлігінің дамуы және тұрғын үй саласы

ИИДМ: Өңдеу өнеркәсібі, машина жасау, теміржол көлігінің дамуы және тұрғын үй саласы

2 Маусым, 2021 14:14

Бүгін ҚР индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұлов халық алдында есеп беру кездесуін өткізді. Ол өз баянында индустриялық-инновациялық даму, көлік, құрылыс, жер қойнауын пайдалану, қорғаныс өнеркәсібі салаларының дамуы туралы айтып берді, деп хабарлады Strategy.2050.kz тілшісі.

Бейбіт Атамқұловтың сөзінше, индустриялық даму, «Нұрлы жер» тұрғын үй құрылысы және «Нұрлы жол» инфрақұрылымдық даму мемлекеттік бағдарламалары министрліктің алдында тұрған стратегиялық міндеттерді іске асырудың ажырамас құралдары.

Ол өз баяндамасында іске асырылып жатқан индустриялық саясаттың арқасында өңдеу өнеркәсібі жақсы жолға қойылған. Бұл пандемия жағдайында да саланың өсу қарқынын сақтауға мүмкіндік берді.

Түсті металлургия

Министрліктің мәліметінше, түсті металлургияда өсім 3%-ды құраған, бұл 1,5 трлн теңге.

«Мұнда сыртқы нарықтағы жағдай қолайлы рөл ойнады, біздің кәсіпорындар басқа елдерден жеткізілімдердің азаюына байланысты дәстүрлі нарықтарда сатылым көлемін (қорғасын, мыс) ұлғайтты», - деп толықтырды министр.

Сонымен қатар, жоғары қосылған өнім өндірісін ынталандыру үшін министрлік Сауда және интеграция министрлігімен алюминий қорытпаларына экспорттық баж салығын төмендету туралы заңды қабылдағанын атап өтті. Алтынның көлеңкелі айналымымен және заңсыз қолмен өндірумен күресу мақсатында Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттарымен бірге Қылмыстық кодекске қылмыстық жауаптылықты енгізу туралы түзетулер әзірленген.

Сондай-ақ, зергерлік бұйымдар нарығын реттеу үшін министрлік ЕАЭО елдеріндегі серіктестерімен бірге Нұр-Сұлтанда зергерлік бұйымдарды экспорттау бюросының ашылу тұжырымдамасына қол қойған. Бұл, оның сөзінше, отандық зергерлерді дамыту және олардың өнімдерін экспорттық нарықтарға шығару үшін маңызды қадам.

Қара металлургия

Сонымен бірге, қара металлургиядағы да өндіріс 2,7% -ға өскенін тілге тиек етті министр. Оның айтуынша, көрсеткіштің өсуіне іске қосылған жаңа жобалар және сату нарықтарының ашылуына және өнімге сұраныстың қайта қалпына келуіне байланысты жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың өндіріс көлемінің ұлғаюы әсер еткен.

«Қарағанды ​​облысында «Qaz Qarbon» ЖШС байыту зауыты іске қосылды, оның қуаттылығы жылына 2,5 млн тоннаға дейін көмір концентратын шығарады», - деді ол.

Машина жасау

Бұдан бөлек, машина жасау өнімі өндірісінің көлемі 20%-ға өскен. Негізгі өсімге автомобиль өнеркәсібінің (25,4%) есебінен қол жеткізілді. Hyundai Trans Kazakhstan 7 мыңнан астам жеңіл автокөлік шығарды, оның көлемі 18 есеге артты. Жыл соңына дейін компания 30 мың автокөлік шығаруды жоспарлап отыр, оның 6 мыңнан астам бөлігі экспортқа шығарылады.

«Сондай-ақ, теміржол жабдығы өндірісінің 49 пайызға өсуі байқалып отыр. Бұл «ЗИКСТО» АҚ және «Қазақстан вагон жасау компаниясы» ЖШС секілді бұрын жұмыс істемеген өндіріс орындарының іске қосылуына байланысты. Машина жасаудың өсуінің тағы бір драйвері - ауылшаруашылық техникасы. Атап айтқанда, трактор мен комбайн өндірісі 42%-ға артуы себеп болды», - деді Атамқұлов өз сөзінде.

Министрдің мәліметінше, 2021 жылдың 4 айының қорытындысы бойынша, жалпы 285 млрд теңге сомасына 9 жоба іске асырылып, 1,5 мың жұмыс орны құрылған. Осы жобалардың арқасында тоқыма және медициналық мақсаттағы бұйымдар, IT-өнімдерін шығару жолға қойылған.

«Қазіргі уақытта біз Мемлекет басшысының тапсырмасымен арнайы экономикалық аймақтың (АЭА) тиімділігін арттыру тәсілдерін әзірлеудеміз», - деді министр.

Оның сөзінше, отандық өндірушілерді қолдауға көп көңіл бөлініп жатыр. Жергілікті қамтуды одан әрі дамыту тәсілдері жетілдірілуде. Ол үшін тиісті заңнамалық түзетулер әзірленуде. Жер қойнауын пайдаланушылармен сатып алу кезінде жергілікті қамтудың минималды деңгейін сақтау туралы келісімшарттар жасасу бойынша жұмыс жүргізіліп жатыр.

Өңдеу өнеркәсібі

Мемлекет басшысы өз Жолдауында өңдеу өнеркәсібінің өсімін 2025 жылға қарай 1,5 есеге арттыруды тапсырған еді. Министрліктің дерегінше, бұл номиналды мәндегі саланың жылдық өсімі орта есеппен 10%-ы. Бұл міндет «Нұр Отан» ХДП сайлауалды тұғырнамасына енгізілген.

Министрдің айтуынша, машина жасау саласы 13%-ға артады деп болжанып отыр. Көлік құралдары өндірісін 34%-ға, аккумулятор батареяларын 11%-ға, теміржол вагондарын 127%-ға, ауылшаруашылық машиналарын шығаруды 58% -ға арттыру жоспарланған.

«Биыл отандық өндірушіден сатып алынған автомобильдерді лизингтік қаржыландыру бағдарламасы жалғасады және бірқатар машина жасау өнімдері (элеваторлар, электр және мұнай-газ жабдықтары, автобустар) алынып тасталынады. Жеңілдетілген несиелеу бағдарламасы биыл да жалғаспақ. Бүгінгі күні Ұлттық Банкте қаражат бөлу мәселесі пысықталуда», - деді ол.

Сонымен қоса, министр индустрияландыру картасы аясында ағымдағы жылы жалпы сомасы 2 трлн-ға жуық 110 жоба жүзеге асырылып жатқанын атап өтті. 12 мыңнан астам жаңа тұрақты жұмыс орындары құрылмақ.

Көлік саласының дамуы

Көлік саласының басты міндеті - елдің транзиттік әлеуетін іске асыру үшін ұлттық көлік жүйесін әлемдік көлік желісіне біріктіру. Жалпы, министр бұл сала қарқынды дамып келе жатқанын атап өтті.

«Әрине, пандемия жалпы көлік саласына үлкен өзгерістер енгізді. Көліктің барлық түрлерімен жолаушылар да, жүк тасымалы да зардап шекті. Сонымен, 2021 жылдың қаңтар-сәуір айларында көлік саласында жалпы қосылған құнның физикалық көлем индексі өткен жылдың 91%-ын құрады», - деді ол.

Көліктің барлық түрлерімен жүк тасымалдау көлемі 1,07 млрд тоннаны құрады немесе өткен жылдың сәйкес кезеңінің 97,8%-ы. Пандемияға қарамастан, министрлік транзиттік жүктерді тасымалдаудың тұрақтылығы мен тиімділігін көрсеткен.

Мәселен, 2021 жылдың алғашқы 4 айында жалпы транзит көлемі 7,3 млн тоннаны құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 4,1%-ға артық. Биылғы жылы 25,3 млн тонна көлемінде транзиттік жүктерді тасымалдау жоспарлануда. 

Теміржол көлігі саласы

Ел экономикасының дамуында теміржол көлігі ерекше рөл атқарады. Ресми дерек бойынша, бұл салада 135 мыңнан астам адам жұмыс істейді, оның 125 мыңы «ҚТЖ» ҰК АҚ қызметкерлері, ал 10 мыңға жуығы жеке компаниялар. Елдің пайдаланылатын теміржолдың ұзындығы - 16 мың км. Жыл сайын шамамен 600 км күрделі жөндеу жүргізіледі. 2021 жылдың 4 айында 4,4 миллион жолаушы тасымалданған.

«Карантин шектеулері теміржол саласындағы тасымалдау көрсеткішінің азаюына себеп болды. Бүгінгі таңда пандемияға байланысты 41 пойыздың жұмысы тоқтатылды, оның ішінде 21-і халықаралық пойыз», - деді Бейбіт Атамқұлов.

57 әлеуметтік маңызы бар бағыт бойынша жолаушылар тасымалын субсидиялауға 44 миллиардтан астам теңге бөлу жоспарланып отыр, оның 15,5 миллиард теңгесі осы уақытқа дейін бөлінген. Жолаушылар вагондарының паркі шамамен 2,6 мың бірлікті құрайды. Орташа есеппен алғанда, вагондардың 46%-ы тозған. Автокөліктердің жағдайына тұрғындардан әділетті шағымдар түсіп жатыр.

«Шынында да, парктердің жартысын ауыстыру қажет. 2020 жылы мемлекеттік қолдау тетігі аясында Ұлттық тасымалдаушы «Тұлпар» зауытынан 40 миллиард теңгеге отандық өндірілген 100 вагон сатып алынды. Биылғы жылы 14,7 миллиард теңгеге 31 жолаушыларға арналған вагон сатып алу жоспарланып отыр.

Бұл көліктер Алматы - Маңғыстау және Алматы - Атырау бағыттарына қосылады», - деп толықтырды министр.

Жалпы, бюджеттік несиелеу аясында 2025 жылға дейін 295 вагонды жаңарту жоспарланған. Сонымен қатар, ағымдағы жылдың соңына дейін 252 вагонның санитарлық-техникалық базасын жаңарту жоспарланып отыр.

Жүк тасымалдау

Министрліктің мәліметінше, 2021 жылы 4 айда 860 миллион тонна жүк және 1,8 миллиард жолаушы тасымалданған. Бүгінгі таңда 10,5 мың қалалық автобустардың тозуы 46%-ды құрайды, жылына 2 мың бірлікті жаңарту қажет. Осыған байланысты, биыл жеңілдетілген лизингке 22 миллиард теңге бөлінді, бүгінде 3 облысқа 383 отандық автобус жеткізілді.

«Қалалық жолаушылар тасымалын дамыту жөніндегі шаралар пакеті шеңберінде 2021 жылы әлеуметтік маңызы бар маршруттарды субсидиялауға 58,1 миллиард теңге бөлінді, ал 2020 жылы 46,4 миллиард теңге бөлінген», - деді ол.

Сондай-ақ, биыл мамырда бірінші рет саладағы жұмысшылардың әлеуметтік және еңбек құқықтарын қорғау жөніндегі шараларды күшейтуге мүмкіндік беретін автокөлік саласындағы әлеуметтік серіктестік туралы салалық келісімге қол қойылды. Автобус тасымалына, автовокзалдар мен автобекеттерге бөлшек сауда салығы бойынша арнайы салық режимі енгізілген.

Жыл соңына дейін:

- жеңілдетілген несиелеу бағдарламасы аясында өңірлерде автобус паркін жаңарту, отандық өндірістен 500-ден астам автобус сатып алу;

- жолаушыларды тасымалдау саласындағы кейбір мемлекеттік функцияларды бәсекелестік ортаға беру;

- тасымалдау және рұқсат беру құжаттарын электронды форматқа аудару (жүкқұжат, көлік құжаттарын басқарудың бірыңғай жүйесін құру арқылы);

- Қазақстан Республикасында автомобиль көлігімен қалалық жолаушылар тасымалын дамыту жөніндегі шаралар пакетін іске асыру;

- жүктерді халықаралық тасымалдаумен айналысатын отандық тасымалдаушыларға қолдау көрсету;

- техникалық бақылаудың ақпараттық жүйесін жетілдіру, техникалық бақылау операторларының жауапкершілігін күшейту, заңнамалық түзетулер енгізу.

«Заң бұзушылықтарды болдырмау үшін біз мүдделі мемлекеттік органдармен бірге Жол картасын жасадық. Жол картасы заңнамалық қолдауды, бірыңғай ақпараттық жүйені техникалық инспекциялау мен бақылау-алдын алу шараларын жетілдіруді көздейді. Бұл шаралар жол қозғалысының барлық қатысушыларының қауіпсіздігіне оң әсер ететініне сенімдімін», - деп толықтырды министр.

Азаматтарды тұрғын үймен қамту

Бұған дейін мемлекет басшысы азаматтардың тұрғын үйге қолжетімділігі мәселесін шешуге ерекше назар аударуды тапсырған еді. Сонымен бірге, министр халықтың әлеуметтік осал топтарын тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселелері ерекше бақылауда екенін атап өтті. Осы мәселелердің барлығын шешу үшін «Нұр Отан» партиясының сайлауалды бағдарламасына сәйкес, 2025 жылға қарай 103 млн метр тұрғын үй немесе 977 мың тұрғын үй салу жоспарланған. Сондай-ақ, ол 5 жыл ішінде азаматтарға жеке тұрғын үй салу үшін берілген 235 мың жер учаскелері қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз етілетінін атап өтті.

«Соның ішінде биыл біздің алдымызда 17 миллион шаршы метр жаңа тұрғын үй немесе 163,1 мың тұрғын үй салу міндеті тұр. Республикалық бюджет есебінен «Нұрлы жер» бағдарламасы шеңберінде 24,8 мың отбасына әлеуметтік тұрғын үй беріледі және «Отбасы» банкі «Бақытты отбасы», «Шаңырақ», «5-20-25» бағдарламалар шарттары бойынша 23 мың жеңілдетілген несие береді», - деді министр.

Негізінен, оның айтуынша, қолдау шаралары кезекте тұрғандарды, соның ішінде жетім балаларды, мүгедектерді, аз қамтылған көпбалалы отбасыларды, мүгедек балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларды және мегаполистерде жұмыс істейтін жастарды қамтиды.

Министрліктің мәліметінше, 4 айдың қорытындысы бойынша 3,5 миллион шаршы метр немесе 28,9 мың тұрғын үй пайдалануға берілген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 113,3%-ды құрайды.

Ауылда тұрғын үй салу

Мемлекет басшысы алға қойған басты міндеттердің бірі - ауылда тұрғын үй салу.

Осы тапсырма шеңберінде жұмыс берушінің ауылдағы тұрғын үйді салу кезінде шығындарын субсидиялау және олардың жұмыскерлері үшін 2025 жылға дейін 110 мың жер учаскелеріне инженерлік коммуникациялар салуды қамтамасыз ету әзірленген.

«Биыл Мемлекет басшысының бастамасымен азаматтарға зейнетақы жинақтарын емдеуге және тұрғын үй жағдайларын жақсартуға пайдалануға бұрын-соңды болмаған мүмкіндік берілді. Бүгінде 164 мыңнан астам азамат өзінің жинақталған зейнетақысын тұрмыстық жағдайын жақсартуға пайдалана алды. Мемлекет басшысының тапсырмалары шеңберінде меншік иелері институтын енгізу бойынша жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Заң талаптарына сәйкес КСК барлық қаржылық және техникалық құжаттаманы үй иелеріне беруі керек», - деді ол.

Бірақ оның сөзінше, бүгінде КСК үйлерді басқаруды меншік иелеріне беруге құлықсыз. Әкімдіктер көшіру күндерін анықтайтын жол карталарын әзірлеген. Республикада барлығы 54 мыңнан астам көппәтерлі тұрғын үй бар. 2022 жылға қарай 50,5 мың тұрғын үйдің меншік иелерін басқару нысандарын құру қажеттігін баса айтты.

Барлық жаңалықтар