• Басты
  • Ген бойынша ауруларды қалай анықтауға болады?
15 Қазан, 2019 18:03

Ген бойынша ауруларды қалай анықтауға болады?

ҚР Президенті Іс Басқармасы Медициналық орталығының ауруханасындағы молекулалық-геномдық зертхана медициналық тәжірибеде озық идеяларды іске асыруға және қазақстандық медицинаның тұтас дамуына мүмкіндік береді. Жоба клиникалық практикаға дербестендірілген медицинаны енгізу бойынша аурухананы дамыту стратегиясының бөлігі болып табылады. ҚР Президенті Іс Басқармасының Медициналық орталығы ауруханасының директоры Валерий Бенберин молекулярлық медицина саласындағы зерттеулер ғылыми бағдарламалардың пайда болуына алып келгенін айтты, деп хабарлады Strategy2050.kz тілшісі. 

Ген бойынша ауруларды қалай анықтауға болады?

.«Біз ДНҚ зерттеуді, сондай-ақ, зерттеу нәтижесінде алынатын сигналдық молекула және биомаркерлердің экспрессияларының түрлі нұсқаларын зерттеуді іске қостық. Бір аурудың өзі, тіпті онкологиялық аурулар әртүрлі адамдарда әртүрлі жүреді. Барлығы табылған мутацияға және адам ағзасында пайда болатын метаболизмдік өнімдерге байланысты болады», - деп атап өтті ол.

Өз кезегінде Медициналық орталығы ауруханасы директорының бірінші орынбасары Тимур Мұратов молекулярлық-геномдық лабораторияның негізгі мақсаты адам ағзасын гендік молекулярлық деңгейде тексеріп, болашақта болуы мүмкін аурулардың алдын алу екенін атап өтті.

«Генетикалық болуы мүмкін қателер мен басқаша ауруларды табатын болсақ, кейін науқас адамды қалай әрі қарай емдеуге болатынын білеміз. Сол үшін осы жүйе енгізіліп отыр. Лабораториялық техника мен генетикалық лабораторияның дамуы, жоғары компьютерлік жасақталу осындай нәтижеге қол жеткізуге мүмкіндік беріп отыр. Әлеуметтік маңызды науқастарға диагноз қою осы сынды дамыған техниканың нәтижесінде жүзеге асырылып отыр», - деді Т.Мұратов.

Сондай-ақ, оның айтуынша, қант диабеті мен жүйелік, жүрек ауруларды әлеуметтік деп аталатынын айтты. Себебі, осы дерттердің себебінен адам мүгедек не өмірден озуы мүмкін.

«Біздің негізгі мақсатымыз – осы аурулардың алдын алу. Өздеріңізге белгілі, адам дүниеге келгенде денсаулығының 35 пайызы генетикалық қалыптасқанына байланысты болады. Біз осы тұрғыдан жұмыс істейміз. Дербестендендірілген медицина ең жас әрі жоғары технологиялы бағыты болып табылады. Қазір осыны бағдарға алып отырмыз», - деді ол.

Сонымен қатар, Т.Мұратұлы құрсақтағы бала бітпей тұрып, ата-аналардың жеке алдын ала тексерістен өтуі қажет екенін айтты.

«Егер ол уақыттан өтіп кетіп, бала пайда болса, перенаталдық диагностика деген болады. Жүктілік кезінде генетикалық ақаулардың бар-жоғын анықтай аламыз деп айта аламыз. Жүктілікті әрі қарай жалғастыру керек пе, әлде тіпті үзу керек пе, соны анықтаймыз. Одан басқа, жатырда жатқан балаға да ем көрсетіп, ота жасауға болады. Ол науқастың жағдайына байланысты болады. Жүктіліктің мерзімі өсіп кететін болса, адам бойындағы ақауларды ота жасатып алып тастауға болады. Біз оған дейін диагностика жасаймыз», - деді ол.

Зертхананың практикасына ісіктің жасушаларында қатерлі ісіктің дамуына жетелейтін патологиялық гендерді анықтауға мүмкіндік беретін молекулалық генетика әдістері енгізілген. Патологиялық генді анықтау онкологиялық ауруға шалдыққан пациенттердің өмір сапасы мен ұзақтығына жағымды әсер ететін, дұрыс емді уақытылы анықтауға мүмкіндік береді.

fd33582b-2ea8-4d0e-82b5-08dfe7c55010.jpg

«Ең алдымен генетикалық тесті қатерлі ісіктің қандай да бір түрімен ауырған туысқандары бар адамдар өтуі керек. Онкология тұқым қуаламайды, алайда қатерлі ісіктің кейбір түрлері - сүт бездері, аналық жыныс безі және қуықасты безі - гендегі мутацияға байланысты болады, дәл солар тұқым арқылы берілуі мүмкін. Мұндай зерттеу қатердің алдын алады. Бірақ, кешенді ем жүргізудің қажет екенін де түсіну керек: аурудың даму қаупін анықтау, пациентті клиникалық емдеу, алдын алу, пациенттің міндетті түрде өзінің қатысуы, оның болашақта аурудың алдын алуға деген ниеті болуы керек", - деді ҚР ПІБ Медициналық орталығы ауруханасының дербестендірілген геномдық диагностика зертханасының басшысы Гүлшара Әбілдинова.

Айта кетейік, дербестендірілген геномдық диагностика зертханасы 2018 жылғы қарашада ашылған. Осы уақыт аралағында 4000-нан астам зерттеу жүргізілді. Жалпы, ҚР ПІБ Медициналық орталығы ауруханасының зертхана қызметі күніне шамамен 8000 зерттеу және жылына 2 млн-нан аса зерттеу жүргізеді.

Аягөз Құрмаш 

ҰСЫНЫЛАДЫ
Барлық жаңалықтар
дерекнама 2050

ШОБ ЖІӨ көлемінің 50 пайызынан артығын өндіреді

Еңбек өнімділігі 126 мың долларға дейін көтеріледі 3-тен 6 жасқа дейінгі балаларды 100 пайыз мектепке дейінгі біліммен қамту

Қазақстан өз нарығын жаңа экологиялық стандарттарға сай келетін жанар-жағармаймен толықтай қамтамасыз етеді

Жалпы экспорт ішінде шикізат емес экспорттың көлемі екі есеге, 2040 жылы үш есеге артады

Әліпбиімізді латын қарпіне көшіру ісі басталады

Қазақстандықтардың 95 пайызы қазақ тілін меңгеруі тиіс

15 пайыз егістік алқаптарына суды үнемдеу технологиялары енгізіледі

Халықты ағын сумен қамту мәселесі шешіледі

Адам басына шаққандағы ЖІӨ көлемі 60 мың долларға көтеріледі

ҚР тұрғындарының үлесі халықтың 70 пайызын құрайды