Егжей-тегжейлі

АХҚО-ның Қазақстан экономикасына инвестиция тартудағы рөлі

ХХ ғасырдың аяғынан бастап халықаралық қаржы орталықтары (ХҚО) халықаралық қаржы жүйесінің ажырамас бөлігіне айнала бастады. Әлемдік экономикадағы жаһандану үрдісінің кең таралуы мен тереңдеуіне байланысты ХҚО рөлі, олардың маңыздылығы мен қаржы-экономикалық үрдістерге ықпалы артты. Сонымен бірге, кейбір ХҚО қызметі уақыт өткен сайын кешенді болып, халықаралық несие капиталының нарығын ғана емес, халықаралық қаржы-валюта, несие қатынастарына, сондай-ақ сақтандыру, аудит және басқа да қызмет көрсету салаларын қамтыды.

25 Наурыз, 2021 14:43

Ұлттық жоспар - 2025 және халықаралық тәжірибе

Биыл 26 ақпанда ҚР Президенті Қ.Тоқаевтың Жарлығына сәйкес мемлекеттің 2025 жылға дейінгі дамуының жаңа Ұлттық жоспары бекітілді. Ұлттық Жоспар елімізде осыған дейін қабылданған «Қазақстан-2050» Стратегиясын, «100 нақты қадамды» басшылыққа алатыны белгілі. Сонымен қоса пандемия әкелген халықаралық қаржы-экономикалық дағдарыс, тұрақсыздық пен белгісіздік жағдайында жаңа басымдықтарды айқындап, қысқа мерзімдегі іс-қимыл жоспарын қайта қараудың міндеті туындап отыр.   

19 Наурыз, 2021 16:37

Өзгерген әлемдегі құндылықтар бәйгесі

Жаһандану үдерісі қарқын алып, технология мен коммуникация өркен жайған сайын жекелеген ұлттар мен ұлыстар мәдениетінің өзара интеграцияланып, әлемдік, жалпыадамзаттық құндылықтардың өзгелерден үстемдікке ие болатыны жайлы болжам жасаушылар саны артуда. Бұған себеп те жоқ емес. Жаһандану үрдісі кезеңіндегі мәдени даму туралы Strategy2050.kz тілшісінің сараптамалық материалында.

16 Наурыз, 2021 11:23

Ұлт ұстазы – Ыбырай Алтынсарин

Қазақта қолына «Әліппе» ұстап, «Кел, балалар, оқылық» деп сауатын ашқан баланың барлығы Ыбырай(Ибраһим) Алтынсариннің есімін жақсы таниды. Ғұмырын халық ағарту ісіне, мектеп ашып, кітап бастырып, бала оқытуға арнаған ұлт педагогі Ыбырай Алтынсариннің туғанына биыл 180 жыл толады. Талантты ақын, терең ойшыл, қайраткер Ыбырай Алтынсаринді қазақ ұлттық педагогикасының іргесін қалаушы деп айтуға толық негіз бар.

12 Наурыз, 2021 16:53

Қазақстандағы КВИ дaғдaрыcы: өзгерістерге толы бір жыл

Бұрын-coңды aдaмзaтқa беймәлім бoлып келген кoрoнaвируc инфекцияcы (COVID-19) 2019 жылдың coңындa пaйдa бoлып, қыcқa мерзімде тұтac әлемге тaрaп үлгерді. Қытaйдaғы Хубэй прoвинцияcының Ухaнь қaлacындa пaйдa бoлғaн індет coңғы бір жыл ішінде әлемдік тәртіпті, aдaмзaттың caнacын, құндылықтaдың пaрaметрін, жылдaр бoйы қaлыптacқaн cтереoтиптер мен кейбір қaғидaлaрды түбегейлі өзгертті. Aдaмдaр денcaулықтың бірінші бaйлық екенін жaн-тәнімен ұғынды.

12 Наурыз, 2021 12:06

Әйел құқығы: Әлемде және Қазақстанда

8 нaурыз – әлемнің көп елінде әйелдердің хaлықaрaлық мерекеcі ретінде aтaлып өтеді. Көктемнің келуімен, Жер Aнaның қaрдaн aршылып, Күннің шуaғы жер жүзіне тaрaйтын cәтіне әйелдер мерекеcінің қaтaр келуінде cимволдық мән де бaр. Жaлпы, бұл мерекенің пaйдa болғaнынa aca көп уaқыт болмaғaнын, қaзaқ дaлacындa әйелді, aнa cыйлaу, олaрдың қaдірін түcіну және бaғaлaу дәcтүрі ғacырлaр бойы жaлғacып келгенін де aйтa кеткен жөн. Бүгінгі мaқaлaмыздa 8 нaурыз мерекеcінің жaлпы пaйдa болу тaрихы, әлемдегі әйел құқaқтaрын қорғaу бaғытындaғы caн ғacырлық күреc пен хaлқымыздың дәcтүрлі құндылықтaры турaлы aз-кем бaяндaйтын болaмыз.

5 Наурыз, 2021 10:48

Азаматтық қоғамдағы үкіметтік емес сектордың рөлі

Үкіметтік емес ұйымдар күні 2010 жылы 17 сәуірде Балтық теңізі аймағы елдерінің ҮЕҰ IX форумында ресми түрде өткізіле бастады. ҮЕҰ күнін халықаралық ауқымда 2014 жылы 27 ақпанда Финляндияның СІМ Хельсинки қаласында өткізді. Содан бері халықаралық ҮЕҰ күнін дүниежүзі бойынша түрлі қоғамдастықтар, корпорациялар және көптеген қоғамдық ұйымдар атап өтеді. 6 құрлықтың 89 мемлекеті өз күнтізбесінде 27 ақпанды «Халықаралық ҮЕҰ күні» деп көрсеткен екен.

27 Ақпан, 2021 16:14

Тәуелсіздік жылдарындағы Қазақстанның спорт саласындағы жетістіктері

Қазақстан тәуелсіздік алғалы бері әр салада айтулы жетістіктерге жетті. Спорт саласы да тәуелсіз Қазақстанмен бірге қарыштап дамып келеді. Осы орайда, 30 жылдағы спорт жетістіктері, біздің чемпиондар, спорттық кешендер мен спорт сарайлары, Қазақстан өткізген әлемдік жарыстар туралы материал дайындауды жөн көрдік. Толығырақ Strategy2050.kz порталында.

25 Ақпан, 2021 15:26

Сот жүйесінің реформасы және өзекті мәселелері

1991 жылы мемлекеттік тәуелсіздігін жариялағаннан кейін басталған саяси, әлеуметтік және экономикалық қайта құру процесі негізінде елімізде ұлттық құқықтық жүйе қалыптасып, сот жүйесінің реформасы жүргізілді. Егеменді елдің сот саласында түбегейлі өзгерістер орын алып, мемлекеттік биліктің дербес тармағы – соттың іргетасы қаланды. Сол уақыттан басталған реформа кезең-кезеңімен заң-ережелер, бағдарламалар, халықаралық тәжірибе және сарапшылардың талқылауымен жетілдіріліп келеді. Сот жүйесінің қызметі Қазақстан Республикасы Конституциясының VII бөлімінде және "Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында айқындалған. Соттың мәртебесі, оның беделі мен тәуелсіздігі мемлекеттегі заң үстемдігінің, сонымен қатар, жеке азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының нақты көрсеткіші болып саналады.

24 Ақпан, 2021 14:15

Шағын және орта бизнес: халықаралық және ішкі ахуал

Былтырғы мұнай дағдарысы, АҚШ-ҚХР сауда текетіресі және халықаралық санкциялар, сондай-ақ COVID-19 пандемиясының салдарынан туындаған экономикалық дағдарыстың ауқымы бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті және экономиканың көптеген салаларына әсер етті. Осындай жағдайда экономикалық дағдарыстан ең алдымен шағын және орта бизнес секторы зардап шеккенін айту қажет.

22 Ақпан, 2021 11:18

Лaтын алфавитіне көшу: саяси және мәдени аспектілер

Қaзaқ тілін кириллиaцaдaн лaтын грaфикacынa көшіру тәуелcіз Қaзaқcтaн тaрихындaғы ең елеулі реформaлaрдың бірі деп бaғaлaуғa болaды. Өйткені грaфикaның өзгерімен тілдің зaңдығындa, caяcи және мәдени caлaдa күрделі бетбұрыcтaр, cоны өзгеріcтер орын aлaтындығы Қaзaқcтaн тaрихындaғы және әлемде орын aлғaн оcығaн ұқcac оқиғaлaрдa көрініc тaпты. Лaтын әліпбиі Қaзaқcтaн үшін жaт емеc. ХХ ғacырдың бірінші жaртыcындa қaзaқ тілі әліпбиінің бірнеше рет өзгертілгені тaрихтaн белгілі. Қaзaқ дaлacындa ортa ғacырлaрдaн бері қолдaныcтa болғaн aрaб грaфикacынa негізделген шaғaтaй жaзуы 1924 жылы Aхмет Бaйтұрcынұлы құрacтырғaн «төте жaзуғa» aуыcтырылды. Aл 1929 жылы қaзaқ тілі лaтын әліпбиіне көшірілді. Лaтын әліпбиінде болғaн қaзaқ тілі 1940 жылы Кеңеc Одaғы құрaмындa болғaн өзге хaлықтaрдың тілі cекілді кириллицaғa aуыcты. 

16 Ақпан, 2021 14:40

Қазақстандағы экология зaңнaмaсы: жаңашылдық пен жауапкершілік жүгіндегі өзгерістер

2021 жылғы 2 қaңтaрдa Қaзaқстaн Республикaсының Президенті Қaсым-Жомaрт Тоқaев aлты зaңғa және бір кодекске қол қойды. Ол кодекс «Қaзaқстaн Республикaсының Әкімшілік құқық бұзушылық турaлы кодексіне экология мәселелері бойыншa өзгерістер мен толықтырулaр енгізу турaлы» (Экологиялық Кодекс) болaтын. Бұл өзгерістер еліміздегі экологиялық жaғдaйды жaқсaртуғa, aзaмaттaрдың жaуaпкершілік деңгейін зaңнaмaлық тұрғыдaн күшейтуге бaғыттaлғaн. Бүгінгі мaқaлaмыздa Қaзaқстaндaғы экологиялық жaғдaй, елдегі зaңнaмaлық бaзaның қaлыптaсту кезеңдері және Экологиялық кодекске енгізілген соңғы өзгерістер мен толықтырулaр, көпшілікті aлaңдaтқaн түйіткілді мәселелерге тоқтaлaтын болaмыз.

15 Ақпан, 2021 17:03

Шолу: 2020 жылы өткен әлем елдеріндегі парламент сайлауы

Бүгін, яғни 2021 жылдың 10 қаңтарында Қазақстанда парламент сайлауы өтіп жатыр. Аталмыш сайлауға еліміздің 5 партиясы қатысуда. ҚР ОСК-ның сағат 12-дегі мәліметі бойынша, сайлаушылардың жалпы санының 28,8%-ы дауыс берген. Осы орайда, былтырғы әлем елдерінде өткен парламент сайлауына шолу жасап, шет мемлекеттердегі парламент сайлауы қалай өтті, қаншалық әділ өтті деген сауалдарға жауап іздеп көрдік. Толығырақ Strategy2050.kz тілшісінің материалында.

10 Қаңтар, 2021 13:23

Адам құқықтары – жаһандық және ұлттық басымдық

10 желтоқсанда бүкіл әлем Адам құқықтары күнін атап өтеді. 1948 жылы осы күні БҰҰ Бас Ассамблеясы Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясын қабылдады – бұл халықаралық адам құқықтарының тұңғыш дүниежүзілік актісі.

10 Желтоқсан, 2020 11:57

Жаңа жағдайдағы неке мен отбасы мәселелері

Қазіргі таңда отбасы және бала тәрбиесі – ең өзекті мәселелердің бірі. Өйткені, отбасы – қоғамның негізгі әлеуметтік институты, адам өмірінің ошағы. Бүгінгі күннің өмір салты мен талаптарына сәйкес отбасы институты өзінің дәстүрлі формасынан жаңа модельге біртіндеп өзгеріп келе жатыр. «Бұл заманның ағымына сай қалыпты үрдіс және оған алаңдаудың қажеті жоқ» деп айтушылар да аз емес. Дегенмен, Қазақстан үшін отбасы құндылығы, тәрбие, ана мен бала денсаулығы, әлеуметтік жағдайы мен қауіпсіздігі, тұрмыстық зорлық-зомбылық мәселесі шешілуі тиіс өзекті проблемалар. COVID-19 кезеңінде аталмыш мәселе өзекті бола түседі.

30 Қараша, 2020 11:41

1 желтоқсан – дүниежүзілік АИТВ/ЖИТС-пен күрес күні

Жыл сайын 1 желтоқсанда әлемдік қауымдастық, оның ішінде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, Біріккен Ұлттар Ұйымы, қоғамдық бірлестіктер мен үкіметтер АИТВ/ЖИТС қарсы күрес күнін өткізіп, тұрақты түрде инфекцияның алдын-алу, тестілеу, емдеу және азаматтарға қызмет көрсету, осы проблеманы бірлесіп еңсеруге күш-жігерін салады. Адамзат баласы ауыр індеттің алдын алуда прогреске жеткенімен, оны жұқтырушылардың саны әлі де азаятын емес.

27 Қараша, 2020 11:16

Шетелдегі диаспоралармен байланыс саясаты: әлемдік және отандық тәжірибе

Әлемде моноұлтты мемлекеттер саны көп емес. Мұның есесіне полиэтносты құрамдағы елдер жеткілікті. Мемлекеттің полиэтносты болу себебі түрлі тарихи, саяси оқиғалардың жемісі деуге болады. Осы ретте, өз мемлекетінен жырақта қалып қойған этникалық туыстарымен қарым-қатынас процесі әр елде әр түрлі. Бүгінгі мақаламызда осы мәселе жайлы қалам тербемекпіз.

25 Қараша, 2020 10:39

Сайлау: мемлекетті қалыптастырудың құралы ретінде

Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2021 жылғы 10 қаңтарды Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің және жергілікті мәслихат депутаттарының кезекті сайлауы өтетін күн ретінде белгіледі. Сайлаудың мемлекетті басқару, заң шығару саласын басқаруда айрықша орны бар.

16 Қараша, 2020 17:57

Қазақстан полициясындағы реформалар: өткені мен бүгіні

Ішкі істер саласының, сол салада қызмет ететін мамандардың имиджі қашанда өзекті және заңның тікелей көрінісі іспетті. Мәселен, коммунистік режимнің құрылуымен бір мезетте пайда болған НКВД үштіктері және кейіннен құрылған милиция қызметі биліктің қолшоқпары қызметін атқарып, сол кезеңдегі саяси билікті қорғауға барынша қызмет етті. Оның ішінде қарапайым халықтың мал-мүлкін тәркілеу, өздерін итжеккенге айдау, соттау, ату, ұру, жазалау, қудалау барлығы милицияның қолымен жасалып, елдің түсінігінде форма киінгендер жазалаушы ретінде қабылданды. Алайда, бертін келе кеңестік идеология тұсында барлық теледидар, газет-журналдар милицияның келбетін халықтың қорғаушысы ретінде насихаттап, көптеген жас жеткіншек көкейінде өскенде милиция боламын, қылмыспен күресетін үлкен тұлға боламын деп армандап өскені жасырын емес.

10 Қараша, 2020 10:34

«Нұрлы жол» бағдарламасы: Көлік-логистика инфрақұрылымының дамуы

Инфрақұрылым – елдердің экономикалық дамуы мен өркендеуіне ықпал ететін маңызды құрал. Инфрақұрылымдық инвестициялар өнімділік пен өсімге әсер етеді, сауда мен өзара байланысты жеңілдетеді, сонымен қатар экономикалық интеграцияға ықпал етеді. Қазақстан 2015-2019 жылдары «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының алғашқы кезеңін іске асырып, биыл 2025 жылға дейінгі келесі бесжылдық бағдарламаны қабылдады. «Бай болатын мемлекет жол салады» демекші, инфрақұрылымның ішінде көлік пен логистика маңызды орын алады.

30 Қазан, 2020 17:07

COVID-19-дың миграцияға ықпалы

Биылғы COVID-19 пандемиясы әлем халқының мобильділігін, ішкі-сыртқы миграциясын, жалпы адамдардың күнделікті қозғалыс сипатын өзгеріске ұшыратты. Әуе кеңістігі ұшақтардан босады, жүк поездары жүйткіп жатқанымен, жолаушылар тасымалы тоқтатылды, қалалардың қайнаған тіршілігі шектелді. Биылғы пандемияның миграцияға әсері денсаулық сақтау саласы мен экономика қалпына келгеннен кейін де сақталады деп болжануда.

29 Қазан, 2020 18:08

«Жұмсақ күш» саясаты: ұлттық қауіпсіздік пен мүмкіндіктер

«Жұмсақ күш» (soft power) саясаты туралы әлемдік деңгейде жиі айтылып, жазылып келеді. Бұл терминді алғаш рет 1980 жылдары ғылыми айналымға енгізіп, танымал еткен америкалық саясаттанушы Джозеф Най. Ол мемлекеттердің бір-біріне ықпал ету, гегемониясын орнату жолында тарихтан бері қалыптасып келе жатқан қатты күш (hard power), яғни күш қолдану арқылы басып алу тәсілінің уақыт өте өзгеріп келе жатқанын, алдағы уақытта «жұмсақ күштің», яғни күш қолданбай әр түрлі экономикалық, технологиялық, идеологиялық, мәдени, коммуникациялық тәсілдер арқылы өз дегенін орындату үдерісінің күн тәртібіне шығатынын айтқан. Оның саяси теориясы Американың сыртқы саясатында айрықша назарға алынған. Мұны Американың тек теория жүзінде ғана емес, тәжірибе жүзінде іске асырып отырған саясатынан байқауға болады.

27 Қазан, 2020 15:14

Қазақстан-Ресей: БАҚ саласындағы ұқсастықтар мен ерекшеліктер

Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы Кеңестік дәуірде ортақ шаңырақ астында болғаны себепті және басқару саласында көптеген ұқсас қырлары болғандықтан БАҚ саласындағы заңнамасы мен медиа құралдарының дамуы бағытында ұқсастықтар көп. Сонымен қатар екі елдің бір-бірінен алар тұстары мен ерекшеліктері де бар екенін айта кету керек. Осы орайда бүгінгі мақаламызда осы екі мемлекеттегі БАҚ саласының даму үрдістері, заңнамадағы негізгі ерекшеліктері жайлы сөз қозғамақпыз.

26 Қазан, 2020 16:53

COVID-19 және электронды сауда

Бүгінгі әлемнің әлеуметтік-экономикалық дамуына цифрландырудың әсері ерекше. Цифрлық ақпараттық-коммуникациялық технологияларды кеңінен қолдану көптеген процестерді жеделдетіп, экономикалық қатынастар жүйесіне айтарлықтай ықпал етті. Сонымен қатар, көптеген салаларда көлеңкеде қалып қойған проблемаларды да жарыққа шығарды. Ал, электронды сауда – қазіргі қоғам өмірінің ажырамас бөлігі. Онлайн сатылымның қарқыны қатты және биылғы жағдайда маңыздылығы арта түсті.

21 Қазан, 2020 10:30

Белсенді азаматтық қоғам - білікті мемлекеттік басқарудың кепілі

Елімізде тәуелсіздік алған жылдары мемлекеттік қызмет саласын реформалау, оны кәсіби әрі халыққа ыңғайлы ету бағытында біраз жұмыс атқарылды. Кеңес Одағы ыдырап, орнына тәуелсіз мемлекет құру ісі қолға алынды. Кеңестік басқару жүйесінің орнына заманауи қазақстандық басқару моделі енгізіле басталды. Еліміз өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде қалыптастыру жолына көшті. Тиісінше мемлекеттік басқару саласы заң шығарушы, атқарушы және сот жүйесі түрінде үш тармаққа бөлінді. Оның ішінде атқарушы билік саласының тиімді қызметі елдегі реформалардың жеміс беруіне тікелей ықпал етуші фактор. Қазіргі таңда мемлекеттік қызмет саласын одан әрі дамыту бойынша көптеген ұсыныс-пікірлер айтылуда. Бүгінгі мақаламызда да осы мәселе төңірегінде ой қозғамақпыз.

16 Қазан, 2020 15:14