Егжей-тегжейлі

Қазақстандағы автожол саласы қалай дамып жатыр

7 Желтоқсан, 2021 19:19

Қазақстан сыртқы саясатының 30 жылдық белестері

Қазақстанның сыртқы саясатының негізгі ерекшеліктері - оның көпвекторлығы, теңгерімділігі мен прагматикалығында. Мұндай саясаттың іргетасын ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев салған болатын. Бүгінгі таңда осындай ұстанымның сабақтастығы таңдалған стратегияның дұрыстығын және ұтымдылығын растайды.

30 Қараша, 2021 12:42

«Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасының жүзеге асуы

Тәуелсіздік жылдарында бірқатар ірі мемлекеттік бағдарлама қабылданып, табысты жүзеге асырылды. Ұлтымыздың рухани жаңғыру бағытындағы ауқымды гуманитарлық бағдарламалардың бірі – «Рухани жаңғыру», Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың 2017 жылы 12 сәуірде «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласына негізделген.

23 Қараша, 2021 16:34

ЖОО-ларды қаржыландыру, академиялық адалдық саясаты және оқытушылар жалақысы

Еліміздің жоғары білім беру саласын дамыту бойынша ауқымды жүйелі жұмыс жүргізіліп жатыр. Заңнамалық деңгейде университеттерге академиялық және басқарушылық дербестік берілді. Осы орайда, университеттерді қаржыландыру, берілген гранттар мен лицензиялар, оқытушылардың жалақысы және сыбайлас жемқорлықтың алдын-алу туралы шолу жасауды жөн көрдік. Толығырақ Strategy2050.kz тiлшiсiнiң матеpиалында.

16 Қараша, 2021 15:01

Әскери-қорғаныс өнеркәсібінің даму перспективалары

Бүгінде үкіметтің алдына заманға сай, мобильді, жоғары кәсіби әскерді құру міндетін қойды. Өзін-өзі қамтамасыз етуге қауқарлы және технологиялық тұрғыда дамыған қорғаныс өнеркәсібі – уақыт талабы. Бүгінде отандық қорғаныс өнеркәсібі әскери, электрондық, ақпараттық және ғарыштық технологияларды жұмылдырып отыр. Алдағы кезекте бұл экономиканың ғылымға сүйенетін секторларының біріне айналса, жаңа технологиялық, инновациялық шешімдерді іске асыру мүмкіндігі кең.

29 Қазан, 2021 16:39

«Денсаулық» бағдарламасы: медициналық білім беруді жаңғырту мәселелері

Қазақта «Бірінші байлық – денсаулық» деген жақсы сөз бар. Адамның дені сау болса алға қойған мақсатына жетуде, еңбек етуде үлкен демеу болары сөзсіз. Сондықтан мемлекет тарапынан ел азаматтарының денсаулығын жақсарту, бұқаралық спортты дамыту сынды бағыттарда бағдарламалық кешенді жұмыстар жүзеге асырылуда. Қазақстанда орталық органдардың мемлекеттік бағдарламасы, ал жергілікті атқарушы органдардың аумақты дамыту бағдарламалары бар. Уәкілетті органның қысқа мерзімді атқаруы жоспарлаған жұмыстарын көрсететін бұл бағдарламалық құжаттар әрбір институттың жұмысын бағалауға мүмкіндік береді. Бағдарламалық құжатта көрсетілген индикаторлардың орындалу деңгейіне қарап, құрылымның жұмысының тиімділігін бағалауға болады. Бұл мақалада Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің «2016-2019 жылдарға арналған «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламасына» сәйкес жүргізілген медициналық білім беруді жаңғырту мәселесі қарастырылады. Бұл бағыттың өзектілігі –білім берудің сапасы медицина мамандарының да, саладағы қызметтің де сапасын айқындайды.

27 Қазан, 2021 14:44

«Қазақстанның киберқалқаны»: ақпараттық қауіпсіздіктің маңызы

Интернеттің, компьютерлік технологиялардың және сауаттылық деңгейінің артуымен адамдар арасында мәлімет алмасу процессінің жылдамдығы да, көлемі де артып, ақпарат ағыны күшейді. Осы құбылысты ескеріп, заманның басты қасиеті болып отырған жаңалыққа сілтеме жасай отырып қазіргі шақты «ақпарат дәуірі» ретінде қабылдау кең тараған. Бастау межесі ғаламдық желінің пайда болуымен сәйкестендірілетін бұл кезең кез келген дәуірлік революциялық жаңалық сияқты адам мен қоғам өмірінің осыған дейін қалыптасқан әдебін түбегейлі өзгертті. 

23 Қазан, 2021 16:19

Өңірді дамытудың өзектілігі

Отыз жылдық кезеңде елімізде стратегиялық құжаттар және өңірлік бағдарламалар, инвестициялық жоба, әкімшілік-ұйымдастыру шаралары арқылы өңірлік саясат іске асырылып келеді. Қазақстанның геосаяси жағдайы, минералдық ресурстары және қазба байлықтары, адамзатқа ортақ тарихи-мәдени құндылықтары, таулы-сулы тамаша табиғаты өңірді дамытудың өзектілігін ашып береді. Өңірді көркейту арқылы сол аумақтағы халықтың тұрмыс-тіршілігін жақсарту, шекаралас жатқан елмен сауда-экономикалық байланысты нығайту, өңіраралық дамуды теңестіру, сол арқылы мемлекеттік қауіпсіздіктің іргесін нығайтатынымыз белгілі.

23 Қазан, 2021 16:09

Халықты әлеуметтік қорғаудың қазақстандық моделі

Мемлекеттің түрлі себептермен қиындықтарға тап болған, әлеуметтік аз қамтамасыз етілген азаматтарды қолдауы бірнеше факторлар тұрғысынан маңызды. Алдымен, түрлі себептердің салдарынан әлеуметтік қиындыққа тап болған азаматтардың өмір сүру сапасының жақсаруына ықпал етеді. Екіншіден, мемлекеттегі әлеуметтік теңсіздікті азайту және қауіпсіз қауіпсіз қоғам құру тұрғысынан өзекті. Үшіншіден, азаматтардың мүмкіндіктерін теңестіруге және адам ресурсын дамытуға көмектеседі. Осыған байланысты әлемдегі кез келген мемлекет белгілі бір деңгейде әлеуметтік қорғау механизімдерін іске асырады. Мақалада Қазақстанның өз азаматтарын әлеуметтік қолдау саясаты қарастырылады.

15 Қазан, 2021 17:51

Цифрлы экономиканы дамытудағы деректерді өңдеудің өзектілігі

Цифрландыру үрдісінің екпіні өмірдің барлық аспектілеріне, күнделікті қызмет пен тауардың құнына, оның жасалуы мен айырбасына, сонымен қатар біздің қарым-қатынасымызға, жұмысқа, сатып алу мен түрлі қызметтердің формасына әсер ететіні сөзсіз. Осы орайда деректердің тоқтаусыз ағыны мен олардың халықаралық алмасу жылдамдығы мемлекеттердің дамуы үшін маңызды бола түсті. Дегенмен осындайда цифрландыру деңгейіне байланысты елдер және олардың ішіндегі өңірлер арасындағы айтарлықтай айырмашылықтар цифрлық теңсіздік пен алшақтықтың бар екендігін де анықтап береді. Сондықтан цифрлық деректерді аналитикаға айналдыру, кәсіпкерлікке пайдалану, оларды экономикалық және әлеуметтік даму үшін іске асыру мүмкіндігі кейбір елдер үшін шектеулі болып отыр. Сондықтан осы материалда ЮНКТАД ұйымының цифрлық экономика жөніндегі есебі, ЭЫДҰ-ның цифрлық экономика туралы болжамдары, IMD цифрлық бәсекеге қабілеттілік рейтингісінің негізгі қорытындылары мен ұсыныстарына шолу жасадық.

15 Қазан, 2021 17:42

Білім беру саласын цифрландырудың маңызы

Қазіргі уақытта әлемде орын алып жатқан төртінші өнеркәсіптік революция – қарқынды ақпарат ағыны мен жоғары технологиялық инновациялар өмірімізге сан қырлы жолмен ықпал етіп, осы өзгерістерге бейімделуді және жаңа шарттар жағдайында дами білуді талап етіп отыр. Осыдан ширек ғасыр бұрын атауы мен мазмұны көпшілікке бейтаныс болған цифрлық технологиялар бүгінде барлық салаға терең еніп, индивидтердің дағдыларын түрлендірді. Мемлекеттегі цифрландыру деңгейі мен оның азаматтарының мұндай технологиялар туралы сауаттылық көрсеткіші елдің әлемдік аренадағы бәсекелік қабілетін, халықтың әл‑ауқатын айқындайтын факторлардың қатарына енді. Осыған байланысты, цифрлық жүйе мен сауаттылықты дамыту барлық қоғамдар үшін өзекті мәселелердің біріне айналды.

10 Қазан, 2021 12:43

АХҚО қызметі: жаңа бағыттар мен келісімдер

"Астана" халықаралық қаржы орталығы «Бес институционалдық реформаны іске асыру жөніндегі 100 қадам" Ұлт жоспары аясында құрылды. 2020 жылы 2 шілдеде АХҚО басқару жөніндегі кеңестің отырысында Орталықтың 2025 жылға дейінгі Даму стратегиясы қабылданып, АХҚО-ны Орталық Азия, Кавказ, ЕАЭО елдері, Батыс Қытай, Моңғолия және Шығыс Еуропаны қамтитын өңірдегі жетекші халықаралық қаржы орталығы ретінде қалыптастыру мақсаты қойылды. АХҚО миссиясы өңірдің ұзақ мерзімде тұрақты дамуына ықпалдасу болып саналады. Мемлекет басшысы Қ. Тоқаев бір сөзінде «АХҚО өзінің бірегей мүмкіндіктерімен өңір елдерін байланыстыратын әмбебап платформа ретінде әрекет ете алатынын» айтқан еді. АХҚО-ның тұрақты дамуының стратегиялық бағыты тұйық циклді экономиканы, қаржы технологияларын және "цифрлық қаржы орталығын" дамытуға арналған.

8 Қазан, 2021 18:18

Тұрғын үй нарығында тұрақтылық бар ма

Бірнеше аптадан бері халықаралық ақпарат құралдары алпауыт компания China Evergrande Group дефолты туралы жарыса жазып жатыр. Бір дерекке сәйкес, компанияның қарызы 300 миллиард АҚШ долларына жеткен, және Қытайдың жылжымайтын мүлік нарығы бір жыл бұрынғы осы нарықты реттеу туралы шешімнен кейін ушығып отыр. Соның салдарынан құрылыс компанияларының тұрғын үй сату көлемі өткен жылдың тамызымен салыстырғанда 21%-ға төмендеп кеткен. Кейбір сарапшылар бұл жағдай халықаралық тұрғын үй нарығы мен жалпы қаржы-экономикалық жағдайға соққы әкеледі деп болжап отыр.

24 Қыркүйек, 2021 16:33

Шетелдердегі қазақтармен жұмыстың өзектілігі

Түрлі тарихи процесстердің салдарынан тарыдай шашыраған қазақ ұлтының өкілдері әлемнің бірнеше елінде этникалық азшылық болып отыр. Шетелдерде қоныстанған қазақтармен жұмысты жандандыру олармен әлеуметтік және мәдени байланыстарды сақтау тұрғысынан ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның саяси-экономикалық дамуына атсалысуға тарту аспектісінен де маңызды. Бұл мемлекеттің қуатын арттыруға үлес қоса алатын қосымша ресурс. Осы ресурстың әлеуетін барынша кең қолдану үшін түрлі тетіктерді іске қосып, бұл бағыттағы саясатты бір жүйеге салу өзекті.

24 Қыркүйек, 2021 15:41

Президент жолдауынан басталған игі істер

Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа жолдауы дәстүрлі түрде әрі әр жыл сайын жарияланып отырады. Еліміздің Тұңғыш Президенті Н.Ә. Назарбаевтың кезінде дәл осы дәстүр басталған болатын. Ал біз бүгінгі мақаламызда 2019 жылдан бастап Қазақстанның Президенті лауазымын иеленіп отырған Қасым-Жомарт Тоқаевтың ел тізгінін ұстағаннан бері халыққа жасаған жолдаулары мен жолдауда айтылған басымдықтардың іс жүзінде асырылуы туралы сөз қозғайтын боламыз.

17 Қыркүйек, 2021 11:18

Қоғамдағы кибербуллинг құбылысы

Қазіргі уақытта адамдардың күнделікті қарым-қатынасы жаңа қырларымен, ауқымы виртуалды әлемге таралып, кеңістігінің едәуір кеңеюімен ерекшеленеді. Ересек азаматтар үшін электрондық поштамен, жедел хат-хабарламамен, чаттар арқылы байланысу дағдылары есейген соң қалыптасып, қазір қарым-қатынасын виртуалды форматқа көшіріп жатса, бүгінгі балалар мен жасөспірімдер осы дағдыларды жастайынан қатар игеріп жатыр. Яғни, шынайы өмірдегі және виртуалды әлемдегі қарым-қатынасты қатар қабылдауда. Бұл білім алып, өнерін шыңдауға жол ашып жатқанымен, адамның жеке қауіпсіздігі мен денсаулығына, құқығы мен бостандығына нұқсан келтіруі мүмкін.

16 Қыркүйек, 2021 16:23

Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының 20 жылдағы жетістігі

Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы (ШЫҰ) – тұрақты жұмыс істеп келе жатқан үкіметаралық және халықаралық ұйым. ШЫҰ-ның негізгі мақсаттарына: мүше мемлекеттер арасындағы өзара сенім мен тату көршілік қатынасты нығайту; өзара саяси, сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени салалардағы, сондай-ақ білім беру, энергетика, көлік, туризм, қоршаған ортаны қорғау және басқа да салалардағы тиімді ынтымақтастығын қолдау; өңірде бейбітшілікті, қауіпсіздік пен тұрақтылықты бірлесіп қамтамасыз ету; демократиялық, әділ және ұтымды жаңа халықаралық саяси және экономикалық тәртіпті құруға ұмтылу іс-қимылдары жатады. Жиырма жылда ол консультативтік органнан беделді халықаралық ұйымға айналды. Оны ұсыну мен дамытуға Қазақстан тарапына үлкен үлес қосып келеді.

10 Қыркүйек, 2021 17:12

Діннің радикалдануы қоғамға төнген қатер

Діннің адамзат баласының өмірінде алатын орны айрықша. Әлемде сан мыңдаған діни сенім-наным, конфессия, дәстүрлі және әлемдік дін бар. Олардың пайда болуы, қоғамға ықпалы, ішкі канондары, өзара қарым-қатынасы, әлемдік және жергілікті саясатқа ықпалы, өзгелер тарапынан мойындалуы немесе танылуы бір-бірінен әрқилы және өзіндік айтарлықтай ерекшеліктері бар. Діннің адамды жақсылыққа, ізгілікке, бауырмалдыққа тәрбиелейтін тұстары өте көп. Алайда діннің канондарын өзінің теріс мақсатына пайдаланып, сананы теріс манипуляциялау арқылы елді, қоғамды адастыруға тырысатын және іс жүзінде үлкен зорлық-зомбылық жасауға дейін жеткізетін топтар немесе жекелеген адамдар бар. Біз де бүгінгі мақаламызда осы жайлы, яғни діни радикализм үрдістері және оның қоғамға зияны туралы қысқаша баяндайтын боламыз.

10 Қыркүйек, 2021 13:07

Президент Жолдауы – жаңа міндеттер

Мемлекет Басшысы Қ.Тоқаев Ел Президенті болып сайланғаннан кейін 2019 жылы 2 қыркүйекте ҚР Парламентінің палаталарының бірлескен отырысында «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты алғашқы Жолдауын жариялады. 2020 жылы 1 қыркүйекте Парламент палаталарының кезекті сессиясының ашылуында ҚР Президентінің жаңа жолдауы халық назарына ұсынылды. Ал 2021 жылы Қ.Тоқаев үшінші жыл саяси дәстүрге сәйкес ел Президенті ретінде халыққа Жолдауын арнап, әлеуметтік-экономикалық дамудың проблемалары мен даму жолдарына тоқталды.

3 Қыркүйек, 2021 16:31

Мұқағали Мақатаевтың тағлымды мұрасы қаншалықты бағаланып жүр

Әр дәуірде өзінің талантымен, соңында қалдырған мол мұрасымен халықтың құрмет-қошеметіне ие болатын тұлғалар болады. Осындай таутұлғаның бірі қазақ халқының маңдайына біткен талантты ақын – Мұқағали Мақатаев десек артық айтқандық емес. Биыл ақиық ақын, көзі тірісінде-ақ лирикалық жырларымен халықтың ыстық ықыласына ие болған және өлеңдерін көпшілік әлі күнге жатқа айтатын Мұқағали Мақатаевтың (азан шақырып қойған есімі – Мұхаммедқали) туғанына 90 жыл. Бүгінгі мақаламызда мұзбалақ ақынның өмір жолы және оның шығармашылық мол мұрасы жайлы аз-кем баяндайтын боламыз.

3 Қыркүйек, 2021 10:07

Ядролық сынақтың салдарына баға берілді ме?

Семей полигоны - XX ғасырдағы ең ірі ядролық полигон. Ол аймақтарының әлі де қауіпті болғанына қарамастан адамдар тұрып жатқан әлемдегі жалғыз ядролық полигон. Қаржылық жағдайдың қиындығына, радиоактивті ластану мен оның қаупін ескерместен 1990 жылдардан бастап полигонның металл конструкциялары мен желілерін бөлшектеп алған. Ядролық сынақтың зардабын, экологиялық апатты, адамдардың әл-ауқаты мен денсаулығына тигізген кесапатын зерттеу әлі де жалғаса бермек. Қазақстанда осыдан 32 жыл бұрын, 1989 жылы 28 ақпанда Невада-Семей халықаралық антиядролық қозғалысы құрылды. Ал тура 30 жыл бұрын 1991 жылы 29 тамызда ҚР Президентінің N409 Жарлығымен ядролық полигон біржолата жабылды.

29 Тамыз, 2021 08:20

Үздіксіз білім берудің әлеуеті қалай

Ата-бабаларымыз тал бесіктен жер бесікке дейін ілім алуды кейінгі ұрпаққа өсиет еткен. Бұл тәмсілдің астары терең. Өйткені адам баласы үнемі өзін-өзі жетілдіріп, дамып отыруы қажет. Адам үнемі аға ұмтылмаса, бір орында тұралап қалған кезде тоқырау, деградацияға түсу басталады. Әр кезеңнің өзіне тән, әр адамның өмірлік құндылықтарына, миссиясына, мақсат-мұратына сәйкес даму, жетілу процесі болады. Мұны қазіргі тілмен «үздіксіз білім беру процесі» деп те атап жүрміз. Бұл ретте бүгінгі мақаламызда еліміздегі үздіксіз білім беру процесінің жүзеге асырылуы және оның өзекті мәселелері жайлы қысқаша баяндайтын боламыз.

23 Тамыз, 2021 10:02

Қазақстандағы банк секторының даму бағыты

Банк жүйесі – нарық экономикасының маңызды және ажырамас бөлігі. Банктердің және тауар өндірісі мен айналымының дамуы тарихи түрде қатар жүріп отырды және бір-бірімен тығыз байланысты болды. Сонымен қатар, банктер ақшалай есеп айырысу, экономиканы несиелеу, капиталды қайта бөлуде делдал ретінде әрекет ету арқылы өндірістің жалпы тиімділігін едәуір арттырады және еңбек өнімділігінің өсуіне де ықпал етеді. Тауар және қаржы нарығы дамыған жағдайда банк жүйесінің құрылымы күрделене түсетіні белгілі. Сонымен қоса қаржы институттарының жаңа түрлері, жаңа несие құралдары және клиенттерге қызмет көрсету әдістері пайда болады.

20 Тамыз, 2021 16:53

Ауғанстан: күн сайын өзгерген саяси ахуал жайлы

Соңғы уақытта Ауғанстан жеріндегі ахуал қайта ушығып, әлемдік саяси дүрбелеңнің ошағына айналды. Бұған АҚШ бастаған НАТО әскерінің Ауғанстан жерінен шығарылуы, сәйкесінше жергілікті биліктің әлеуетті Талибан күштеріне төтеп бере алмай, біртіндеп шегіну арқылы толықтай өз позициясынан айрылуы себеп. Қазіргі таңда БАҚ беттерін, түрлі әлеуметтік желілер мен телеграм арналарды Ауғанстан жеріндегі бей-берекет ағылған босқындар, тәліптердің елді мекендерді басып алған видеолары, халықаралық ұйымдар мен әлем елдерінің осы тақырыпқа қатысты талқылаулары мен мәлімделеріне тола бастады.

18 Тамыз, 2021 10:48

«Құқықтық мемлекет» ұғымы және Қазақстан

Қазақстанның дербес нарық экономикасын дамыту, демократиялық, құқықтық қоғам құру бағытында өзін тәуелсіз мемлекет қылып жариялауы қоғам мен мемлекет өмірінің конституциялық негіздерін жаңадан қалыптастыру қажеттігін туғызды. Егемендік декларациясынан бастап, Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы заң, кейінгі Конституция мен оның реформасы құқықтық қоғам құрудың берік негізін қалап берді. Әлемдегі қал-ахуал мен әлеуметтік-экономикалық модернизацияға қарай заң-құқықтық нормалар да жетілдіріліп, заң үстемдігін орнату талпынысы артады. Қазіргі кезеңдегі мемлекеттілік басқару жүйесінің жаңа деңгейінің қалыптасуындағы жаңа әлемдік тәртіпті ескере отырып, мемлекет, құқық және олардың арақатынасы туралы іргелі ұғымдар мен идеяларға деген қызығушылық арта береді.

13 Тамыз, 2021 11:37