Әлем жаңалықтары

Әуелде қандай едім? Қазір кіммін?

Қазақ қоғамы осынау жылдары ойда жүрсе де, орайы келе бермеген мәселелерге назар аударды. Санаға сілкіністің, түйсікті түлетудің қажет екенін ұққандай болдық. Жастар арасындағы қылмыс пен жат қылық, діни-экстремистік топтың етегінен ұстап, жетегінде кету, білікті жастың шекара асуы, одан қалды «Мен әуелде қандай едім? Қазір кіммін және қайда бет алып барамын?» деген сұрақтардың мазалай бастағандығы анық.

2 Сәуір, 2019 18:23

Қылмысты ашу, жасырын тергеу және 48 сағат

Әрбір мемлекеттің халқы алдында бір парызы бар. Ол құқықтық қоғамның басты мақсат, негізгі міндеті. Конституцияның 1-бабының 1-тармағында: «Қазақстан үшін ең қымбат қазына - адам, оның өмірі, құқығы мен бостандықтары», - деп жазылған.

29 Наурыз, 2019 17:51

Цзянь Цзэмин: Қытайдың Қазақстанға территориялық таласы жоқ

Қазақстан – ғасырлар бойы қалыптасқан Дала дипломатиясын Еуразия кеңістігінде жүргізіп келе жатқан мемлекет. Ежелден Дала дипломатиясы салмақтылық, жан-жақтылық, саяси интуицияға сүйенгені белгілі. Алыс-жақын мемлекеттермен жүргізілген қарым-қатынастың, сыртқы саяси ұстанымның айшықты мысалы ретінде Керей мен Жәнібек хандардың, Абылай мен Қасымның сыртқы саяси шешімдерін, XX ғасырдың басындағы зиялы қауымның заманауи мемлекет болу талпынысын айтамыз.

28 Наурыз, 2019 15:54

Құқықтық мемлекет: "Бір кінәсізді соттағанша, 10 кінәліні ақта"

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында: - «Өмір сүру үшін өзгере білу керек. Оған көнбегендер тарих­тың шаңында қалады», - деп айтылады. Құқық қорғау органдарына да жаңару керек. Ол үшін «100 қадам» Ұлттық жоспары қабылданды. Оның екінші реформасында - әділ сот төрелігі және құқық қорғау жүйесі адамдардың құқығы мен бостандығын қорғауды, құқықтық тәртіпті нығайтып, заңдардың мүлтіксіз орындалуын көздейді деп Елбасы шегелеп айтты.

27 Наурыз, 2019 18:12

Назарбаев моделі

2019 жылы 19 наурызда Тәуелсіз Қазақстан үшін тарихи күн болды. Себебі, Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қазақстандықтарға үндеу жолдап, ел Президенті ретінде өкілеттігін тоқтату жөнінде шешім қабылдады. Заңға сәйкес, Президенттің өкілеттігі 2020 жылы тоқтауы керек еді. Алайда, түбегейлі шешім халыққа жарияланып, ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасының Көмекшісі мен Кеңсесінің Басшысы да тағайындалып үлгерді. Бұл тұтас Қазақстан халқы үшін күтпеген, бірақ тиянақты ойластырылған шешім. Өйткені, соңғы жылдардағы мемлекеттік басқару саласындағы модернизация, қабылданған тиісті құжаттар осы шешімнің, билік транзитінің алғышарты еді.

20 Наурыз, 2019 11:50

Бір белдеу, бір жол: Жібек жолындағы жүздесу

2019 жылы сәуір айында Бейжіңде кезекті «Бір белдеу, бір жол» халықаралық ынтымақтастық Форумы өтеді. Қазіргі уақытта масштабты кездесуге қызу дайындық жүріп жатыр. Өйткені, аталмыш Форум ауқымы бойынша Еуразия кеңістігіндегі халықаралық жиындардан кем емес. Өйткені, 152 мемлекет пен халықаралық ұйым инициативаны қолдап отыр. ҚХР Төрағасы Тәуелсіздік мерекесіне орай жолдаған құттықтау телеграммасында ҚР Президенті Н.Назарбаевты айтулы Форумға арнайы шақырған еді. АҚШ бұрынғы Мемхатшысы Г.Киссинджер өзінің 40 жылдық саяси-дипломатиялық қызметінде Қытайға 50 рет барғанын «мақтанып» жазады. Ал, 2018 жылғы 7 маусымдағы Бейжіңге мемлекеттік сапарында Н.Назарбаев тек Си Цзиньпинмен 18 рет кездеcкенін тілге тиек етті. Осы аралықта 67 млрд АҚШ долларын құрайтын 127 құжатқа қол қойылған. Қос мемлекеттің дипломатиялық байланысы орнаған уақыттан қарасақ, көршілік байланыстың қаншалықты маңызды екендігін бағамдауға болады.

15 Наурыз, 2019 12:39

Денсаулық сақтаудың дидары қандай?

ХХІ ғасырда мемлекеттің экономикалық әлеуетін, оның әлемдік өзгерістерге бейімділігін айқындайтын бірден-бір көрсеткіш – адами капитал. Ал адами капиталдың негізі азаматтардың әл-ауқаты мен денсаулығы. Анығын айтқанда, тәуелсіздікті жариялаған алғашқы жылдары елімізде халықтың денсаулығын сақтау мәселесі күрделі болды. Саламатты өмір салтын сақтау, ана мен бала өлімі, нашақорлық пен маскүнемдікке қарсы күрестің қаншалықты қажет екендігін қоғам түсіне бастады. Елдің ішкі-сыртқы саясатын түгендеп, халықтың тұрмысын түзеуге арналған ең алғашқы стратегиялық құжат – «Қазақстан-2030» Стратегиясы болды. Аталмыш стратегия іске асырылған жылдары денсаулық сақтау жүйесі үлкен өзгерістерге ұшырап, ана өлімі шамамен 3 есе азайып, бала туу көрсеткіші бір жарым есе артты. Білім алуда барша азаматтарға тең мүмкіндіктер қарастырылып, оған жұмсалатын қаржы 9,5 есе өсті. Қазақстан стратегияда көрсетілген межеге мерзімінен бұрын жеткенін айтты. Алайда, «Қазақстан-2030» бағдарламасы мерзімінен бұрын орындалғанымен, жаһандық саяси-экономикалық өзгерістерге байланысты өзгеше сын-қатерлер «менмұндалап» шықты. Жаңа мәселелер туындап, соған сәйкес шешу жолдары қарастырыла бастады. Ол жаңа мемлекеттік бағдарламалар мен Жолдауларда көрініс тауып, жалпы іс-қимылға бағдар беріп отырды. «Заманы сай адамы, уақытына сай бағдарламасы» десе де болғандай.

30 Қараша, 2018 10:20

Қазақстандық сыртқы саясат моделі

Француздың әйгілі қолбасшысы Наполеон Бонапарттың «Мемлекеттің саясаты оның географиясымен анықталады» дегені көп мемлекетттің ішкі-сыртқы саяси жағдайына дәлме-дәл анықтама бергендей. Еуразия суперконтинентінің ортасында, көлік-логистикалық байланыстың, мәдени-рухани, экономикалық ықпалдастықтың түйісу нүктесінде жатқан Қазақстан үшін оның географиясы кейінгі сыртқы саясатын, еш пафоссыз айтқанда, тағдырын анықтап берді. Көп векторлық, тату көршілік, достық, серіктестік пен өзара тиімділік – егемендігіне 27 жыл толған Қазақстанның сыртқы саясатының берік қағидаттары. Қазақстан барлық елдердің өзара теңдігін, сыртқы күштердің ішкі істерге араласпауын, халықаралық деңгейде қорғалуын, орын алған проблемалардың бейбіт түрде және ашық диалог форматында шешілуін қолдайды.

21 Қараша, 2018 14:35

Ұлттық валюта: «Голланд дертінен» арылуымыз керек

Биыл Ұлттық валютамыз – теңгенің 25 жылдығын атап өттік. Ұлттық валюта кез келген мемлекеттің Тәуелсіздігінің бір нышаны. Осы ширек ғасырда теңгеміздің тағдыры талай мәрте қылға қыстырылып та, төрде «төрелік» етіп те тұрды. Елдің экономикасы қарыштап дамып, «қара алтынның» құны артып тұрғанда теңгенің де бәсі биік еді. Қаржылық дағдарыстың салқыны соғып, отандық өндірістің тынысы тарылғанда теңгеміздің де күзгі жапырақтай қалбақтап қалғанын көріп отырмыз. Енді өткен күнге шолу жасай отырып, бүгінімізді һәм болашағымызды сараптап көрейік.

19 Қараша, 2018 10:04

Қазақстандық білімнің барысы мен аяқ алысы қандай?

Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес білім беру (орта білім міндетті, азаматтар орта және жоғары білімді тегін алуға құқылы), денсаулық сақтау және әлеуметтік қорғау салаларында мемлекеттік кепілдіктер берілетіні анық жазылған. Дамыған елдердің тәжірибесіне қарап, білім беру мен денсаулық сақтау, ғылымды дамыту, спорт, жұмыспен қамтуға бағытталған реформалар мен инвестицияның арқасында ұлт өмірін сапалы қылуға, постиндустриалды қоғам талаптарына жауап беретін интеллектуалды қоғам орнатуға, табысты жастарды тәрбиелеуге болатынына көз жеткіземіз. Мемлекеттің әр қадамы нәтижелі болу үшін тұлғаның бәсекеге қабілеттілігі де жоғары болуы керек.

31 Қазан, 2018 14:32

Дайындық бөлімдері: Этникалық қазақтың бір үміті

Жақында масс-медиада «Болашақ» халықаралық бағдарламасы бойынша шетелдердің жоғары оқу орындарында оқу мүмкіндігін алған отандастарымыздың тізімі жарияланған-ды. Бұл тізімге білікті маман болуға ұмтылған азаматтарымызды бір марқайтып тастаған. Ал бір күн бұрын ғана шетелдердегі этникалық қазақ жастарының Қазақстанда дайындық бөлімдерінде оқуына мүмкіндік беретін тағы бір құжаттың қабылданғаны белгілі болды. Рас, бұл құжат Білім және ғылым министрлігінің жоғары оқу орындарындағы дайындық бөліміне этникалық қазақтарды қабылдауына қатысты бұйрық. Масс-медиаға жария етілген жоқ. Бірақ, атажұртқа келіп оқығысы келетін, Қазақстан десе елеңдеп тұрғатын ғұрбаттағы қазақ үшін қуанышты жаңалық болғаны анық. Әсіресе, шетелдегі қазақ жастарын ел байтағы - Астанаға жинаудың демографиялық һәм әлеуметтік мәні зор болса керек.

1 Қазан, 2018 10:31

Өзін өзі қамтығандар жаңа салық саясатын құтқара ала ма?

2018 жылдың 1 қыркүйегінде Мемлекет басшысы алтыншы шақырылымдағы Қазақстан Республикасы Парламентінің төртінші сессиясының ашылуында сөз сөйледі. Жазғы демалыста депутаттар өңірлерді аралап, елдің тыныс-тіршілігімен танысты. Демек, халықты не толғандырады, қандай өзекті мәселелер бар екенін көзбен көріп, өз құлақтарымен естігендері рас. Өйткені депутаттардың қазақстандықтардың әл-ауқатын жақсарту жолында қызмет етулері – олардың басты міндеті. Хош. Елбасы ел аралап келгендерге не тапсырды, қандай маңызды мәселелер бар? Ой жүгіртейік.

4 Қыркүйек, 2018 16:42

Қоғам дамуындағы Конституция

Конституция – еліміздегі ең жоғарғы заңдық күшке ие құжат. Қазақстан қоғамындағы саяси және экономикалық реформалар, тұрақтылық пен келісім, заманауи мемлекеттің халықаралық жетістіктері Конституцияда бекітілген қағидаттармен тығыз байланысты. Қазақстанның ширек ғасырлық кезеңдегі әлемдік аренадағы бейбітсүйгіш, бітімгерлік, теңгерімді қарым-қатынасы Конституция баптарындағы құндылықтардың жемісі деп айтуымызға болады.

30 Тамыз, 2018 16:48

Қазақстанда қылмыспен күресу қалай жүзеге асырылады

Қазақстанда қоғамдық талқылау тудырған қылмыстардың барлығы елдің ғана емес, халықаралық қауымдастықтың да назарын аудартатыны сөзсіз.Аталмыш оқиғалар халықаралық беделі нығайып келе жатқан мемлекеттің сыртқы имиджіне әсер ететіні анық. Бұл қылмыстың себебін анықтап, салдарымен күресуде бірқатар қордаланған мәселенің бар екенін көрсетеді.

30 Шілде, 2018 10:51

Қазақстандық ЖОО-ның мәртебесі жоғары ма?

Осы аптада еліміздің оқу орындарында құжат қабылдау басталады. Қазақстанның теріскейі мен түстігі, ойы мен қырынан үмітін үкілеген талапкер қалаға қарай ағылады. Негізгі мақсат – үкіметтің грантына ілігу. Әркімге мамандық таңдауда меже, университет көрсетуде кедергі қойылмаған. Абитуриенттер ең алдымен, оқу орнының беделі, мамандыққа сұраныстың болуы және оқу бағасының тиімділігіне назар аударады. Ал ЖОО жылдағыдай мектептерде, әлеуметтік желіде, қала көшелерінде жарнама жасап, университеттің артықшылықтарын насихаттайды. Бірақ, қазақстандық оқу орындары талапкердің талабына, «өнеркәсіптік төңкеріс» жағдайында нарықтың сұранысына жауап бере ала ма? Ішкі ғана емес, аймақтық, тіпті жаһандық бәсекелестікте біздің ЖОО-ның бәсі қаншалықты биік деген заңды сұрақ туындайды.

19 Шілде, 2018 09:23

Туризм пайдалы деседі...

Жаһанда туризм деген табысты сала бар. Табиғаты әсем, өзгеге көрсететін дүниесі бар жұрттың бәрі қазір турист тартуға құмар. Өйткені, бұл саланың табысы мұнай мен газ сатудан түсетін пайдамен үзеңгі қағыстырып келе жатыр. Дәлірек айтқанда, жаһандық жалпы ішкі өнім көлемінің 10 пайыздан астамы, қызмет көрсетудің 30 пайызы, әлемдік капитал айналымының 7 пайызы туризм саласының үлесінде. Дүниедегі 7 млрд адамның 1 миллиарды жыл сайын басқа елдерге барып, қыдырып қайтады екен. Соңғы 30 жылда әлемдегі туристер саны 4 есе, туризмнен түсетін табыс көлемі 25 есеге өскен. Содан да болса керек Қазақстан да осынау табысты саладан үлес алып қалуға тырысып бағуда.

16 Шілде, 2018 15:00

Ғылыми жаңалықты құқықтық қорғау: халықаралық тәжірибе және Қазақстан

Ғылыми жаңалықтарды құру және қолдану, олардың авторы мен жаңалықтар жасалатын ұйымдардың құқықтары мен қызығушылықтарын қорғау бойынша қатынастарды реттеудің тиімді механизмдерін іздеу жарты ғасырға жалғасып келеді. Бұл өте ұзақмерзімді үрдіс. Зияткерлік меншік құқығы жаңа экономикалық парадигма жағдайында ұлттық деңгейдегі дамудың маңызды аспектісі ғана емес, АҚШ пен ҚХР сынды алпауыттардың сауда текетіресіне де себеп болып отыр. Қазірге дейін бірқатар жаһандық және ұлттық масштабтағы құжаттар қабылданды. Олардың бірқатары: Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының Конвенциясы, 1952 жылғы 6 қыркүйектегі Авторлық құқық туралы Дүниежүзілік конвенция, Өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі Париж келісімі, Әдеби және көркем туындыларды қорғау жөніндегі Берн конвенциясы (1886 ж.), Еуропалық патент конвенциясы, ҚР Азаматтық кодексі, ҚР «Авторлық және сабақтас құқық туралы» Заңы, ҚР «Қазақстан Республикасының патент заңы», ҚР «Тауар таңбалары, қызмет көрсету таңбалары және тауар шығарылған жерлердің атаулары туралы» Заңы және т.б. Осы уақыт аралығында әртүрлі жобалар ұсынылды, жаңалықтарды тіркеудің жүйелері енгізілді және қайта жабылды, бірақ мәселе әлі шешілмеген күйінде қалып отыр.

13 Шілде, 2018 10:59

Қазақстан мен Өзбекстан: өзара тиімді әріптестіктің жаңа кезеңі

2018 жылдың 15 наурызында Қазақстандағы Өзбекстан жылының ресми ашылу рәсімі өткен болатын. Осы оқиға – қазақ-өзбек қатынастары жаңа белесінің бастауы деуге де болады, себебі бұл екі ел арасындағы достық пен татулықтың дамуының көрсеткіші ғана емес, сонымен қатар бүкіл өңірдің экономикалық және саяси серіктестігін нығайтуға зор үлес қосатын айтулы үдерістің бастамасы.Одан бұрын, 2017 жылдың наурызында Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзеев Астанаға ресми сапармен келсе, қыркүйек айында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев мемлекеттік сапармен Ташкентке барып қайтқан болатын. Оған қоса қос астанада бизнес ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған бизнес-форумдар өткізілді. Бұл шаралардың басты мақсаты – екі елдің экспорттық, инвестициялық мүмкіндіктерін пайдалану арқылы экономикалық әріптестікті күшейту.

12 Шілде, 2018 10:14

«Астана» - мазмұны терең, мағынасы кең ұғым

Қазақ елінің астанасын Ақмолаға ауыстырып, кейін «Астана» атауын беру – Тәуелсіздіктің жемісі. Алматы ежелгі «Жібек жолы» бойындағы сауда-экономикалық, тарихи-мәдени орталық ретінде өзінің лайықты бағасын әлдеқашан алып қойды. Ал, егемендігін енді жариялаған мемлекетке шекарасын шегендеп, рәміздерін бекітіп, дипломатиясын орнатудан бөлек, жаһанға жар салып көрсететін заманауи бәсекеге қабілетті, қауіпсіз және креативті астана қажет болды.

10 Шілде, 2018 09:54

ҰБТ: мамандық пен оқу орнын таңдау ғана ма?

Биыл Ұлттық бірыңғай тестілеудің өткізіліп келе жатқанына 15 жыл толды. Он бесінші рет өтіп жатқан тестілеуге 100 мың түлек қатысуға бекініпті. Сол түлектердің 76 мыңы, яғни 76% емтиханды қазақ тілінде тапсырады.

26 Маусым, 2018 16:17

Қазақ диаспорасын қолдау: қаржы қайда жұмсалады?

Мамыр айында Үкіметтің №280 қаулысымен елімізде «Шетелдегі этникалық қазақтарды қолдау жөніндегі 2018-2022 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары» бекітілген болатын. Сөйтіп, Қазақстан Республикасы шетелдерде тұратын этникалық қазақтарды рухани және материалдық тұрғыда қолдауды жүйелі түрде жүзеге асыруға бекінген жайы бар. Құжаттың маңыздылығына қоғам тым қатты назар аудара қоймағанымен, жоспар Қазақстанның стратегиялық қадамдарының бірі болып отыр.

19 Маусым, 2018 12:20

Циндао саммиті - ынтымақтастықты шыңдау

Әлемдік сарапшылар мен ақпарат құралдарының назары – алпауыттар жиналған біздің шығыс көршімізде. Ең алдымен, Ресей, Қазақстан, Қырғызстан, Иран басшылары Қытайға мемлекеттік сапармен барады. ҚР Президенті Н.Назарбаев пен ҚХР төрағасы Си Цзиньпиннің кеңейтілген құрамдағы кездесуінде 9 маңызды құжат қабылданды. Ал, басты саяси оқиға – 2018 жылы 9-10 маусымда Шаньдун провинциясы Циндао қаласында ШЫҰ-ға мүше 8 мемлекет, 4 бақылаушы және әріптес елдердің басшылары кездеседі. Еуразия құрлығының 60 пайызын, жер халқының жартысына жуығын алатын Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы жаһанға жаңа құраммен үн қатады. Саммит нәтижесінде Циндао декларациясы, жалпы саны 20-ға жуық құжат қабылданып, ШЫҰ төрағалығы Қырғыстан Республикасына ауысады.

8 Маусым, 2018 11:54

KADEX-2018: техниканы жаңартуға септігі тисе игі

Сонымен Астанада бесінші мәрте қару-жарақ пен әскери техниканың, жабдықтардың халықаралық көрмесі аяқталды. Имидждік тұрғыда да, қару-жарақ нарығы үшін де маңызды саналған KADEX-2018 көрмесінде отандық кәсіпорындар мен шетелдік компаниялар жалпы сомасы 300 млрд теңге көлеміндегі келісімшарттар жасасыпты. KADEX көрмелері алғаш басталған 2010 жылы бұл көрсеткіш 1,5 миллиард теңге еді. Дегенмен, көрмеде қазақстандық кәсіпорындар ғана емес, шетелдіктер де өзара келісім шарт жасасуы мүмкін екендігін жоққа шығармаған абзал.

30 Мамыр, 2018 10:39

Каспийдің құқықтық мәртебесін анықтаудың өзекті мәселелері

Бүгінгі халықаралық қатынастарда Каспийдің құқықтық мәртебесін анықтау маңызды мәселенің қатарында. Каспий теңізі географиялық орналасуына қарай бірқатар мемлекеттің қарым-қатынасына тікелей әсер етіп отыр. ХХ ғасырдың 90-жылдарына дейін Каспий аймағы КСРО-Иран байланысымен айқындалған еді. Кеңес Одағы ыдыраған соң тәуелсіз республикалардың құрылуы аймақтағы геосаяси тепе-теңдіктің өзгеруіне алып келді. Каспий бассейнінің энергетикалық қоры мен транзиттік мүмкіншілігі таяу жатқан елдерден тыс әлемнің жетекші державаларының да назарын аударады. Шығыстанушы Олжас Бейсенбаевтың сараптамасы қарт Каспийдің жағалауындағы елдердің Тәуелсіздік алғалы көтеріп, зерттеп, әртүрлі деңгейде жиындар өткізуіндегі мақсат, мүдделері айтылыпты. Географиялық орналасуына қарай Қазақстанға ең көп үлес тиюі керек. Дегенмен, жағалаудағы өзгелер де өз үлесінің аздығына келісе қоймайды. Қайтпек керек? Теңіздің мәртебесі айқындалса, ол шегара мәселесін шешуге қаншалықты септігін тигізеді?

21 Мамыр, 2018 11:31

АЭФ-тің республикалық бюджет тарапынан қаржыландырылуы

2018 жылдың 17-19 мамыр күндері әдеттегідей ХІ Астана экономикалық форумы өткізіледі. Бұл шара – еліміздегі және бүкіл Еуразия аймағындағы ең басты күтілетін экономикалық оқиғалардың бірі. Жыл сайын форумға әлемнің белгілі ғалымдары, экономистері, бизнес пен мемлекеттік менеджменттің өкілдері, саясаттанушылары, түрлі салалардағы сарапшылар қатысады. 10 жыл ішінде форумға әлемнің 150 елінен 50 000-нан астам делегат қатысқан, солардың қатарында 20-дан астам Нобель сыйлығының лауреаттары, 30-дан астам жоғары деңгейлі шетелдік саяси қайраткерлер.

5 Мамыр, 2018 10:09