Әлем жаңалықтары

Қазақстандағы мемлекеттік тілді дамыту үрдісінің өзекті мәселелері

Қазақстанда тарихи себептерге байланысты қалыптасқан тілдік ахуал, орыс тілінің үстемдігі, мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру мәселесі ел азаматтары жиі көтеріп жүрген түйіткілді жайттың бірі.

25 Ақпан, 2020 10:59

Этносаралық жапсырма: "Орталық-периферия"

Микродеңгейдегі оқиға 7 ақпанда Жамбыл облысы Қордай ауданында тіркеліп, «әлеуметтік желі» лупасымен ұлғайды. Google іздеу желісінде «Қордай оқиғасы» он күн ішінде 8780 жарияланымда қамтылып, оның ішінде 1650 видео жүктелген. Бейнелік көрнекіліктерде «ұсталды», «масаншы», «режим», «ұрып-соққандар», «төтенше», «қордайдағы жағдай» кілт сөздер қолданылады. Нәтижесінде қазақстандық қоғам екі көзқарасқа жарылды: бірі оқиғадан этносаралық мүддені көрсе, басқалары азаматтар арасындағы жанжал деп түйіндеді. Ақырғы есепте билік құрылымдарымен «тәртіп бұзушылық» түрінде сипатталды.

24 Ақпан, 2020 14:44

Нұр-Сұлтан қаласының туристік әлеуеті қандай?

Жаһанданған әлемде қалалар өзара тығыз байланысты болып келеді. Сондықтан урбанизация, миграция және туризм қалалардың дамуына қатысты стратегиялардың маңызды пункттері болып саналады.Халықаралық туристік ұйымның есептеуінше, қалалық туризм деп саяхаттаушылардың қалалар мен халқы тығыз орналасқан елді-мекендерге қысқа мерзімге баруын айтады. Ол қысқамерзімді демалыс нарығымен тығыз байланысты болып отыр.   

15 Қазан, 2019 11:13

Жастар резерві – жаңа мүмкіндіктер платформасы

Қазір кезеңде «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» концепциясын іске асыру міндеті қойылып отыр. Бұл мемлекеттік басқару саласына тың серпіліс бермек. Өйткені, билік пен қоғам арасындағы диалог сыртқы геосаяси ахуал мен ішкі дамудың үйлесімін қамтамасыз етеді. Қоғамдық сұраныстарға жауап беру үшін ашықтық пен әділеттілік принциптерінің орнауы туралы жиі айтылып келеді. Осы орайда қоғамның қозғаушы күші саналатын жастарды қолдау, мемлекет ісіне жұмылдыру бойынша биылғы Жастар жылында бірқатар маңызды шешімдер қабылданды.  

4 Қазан, 2019 15:10

Орталық Азия мен Қытайдағы конституциялық реформа тәжірибесі

Конституция – кез-келген мемлекетте заң билігі мен құқық үстемдігін орнататын басты құжат. Мемлекеттің іргелі құндылықтары мен бұлтармас қағидаттары осы Ата заңда көрсетіледі. Дегенмен, заман дидарының өзгеруі жағдайында конституциялық реформа жүргізу халықаралық тәжірибеде қалыптасқан жағдай. Халықаралық қауымдастықтағы белгісіздік пен тұрақсыздық, сауда текетіресі мен санкциялық соғыстар, жалпы цифрландыру үрдісімен келген қоғамдық өзгерістер заңнамалық құжаттарға түзетулер енгізіп отыруды талап етеді. Азия аумағындағы бірқатар мемлекеттер заман бетбұрысына қарай бірқатар баптарын қайта қарастырған екен.

30 Тамыз, 2019 10:01

Ядролық қарусыздану қозғалысының көшбасшысы

29 тамыз – Қазақстан тарихындағы елеулі даталардың бірі. Себебі, дәл осы күні Қазақстан тәуелсіз мемлекет ретінде ғана емес, әлемдік қауіпсіздік пен бейбітшілік алдындағы жауапкершілігін сезіне отырып, ядролық қарудан бас тарту жөніндегі маңызды шешім қабылдады. 1991 жылы 29 тамызда Қазақ КСР Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Семей ядролық сынақ полигонын жабу туралы» Жарлыққа қол қойды. Кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы аталған күнді «Дүниежүзілік ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл күні» ретінде жариялады. Саналы әрі шынайы таңдау жас мемлекет үшін үлкен жеңіс еді, сонымен қоса ішкі әлеуметтік-экономикалық модернизациясын табысты жүргізуге және халықаралық ынтымақтастықтың жаңа моделін жасауға жол ашты.

29 Тамыз, 2019 09:24

Мемлекеттік сатып алудағы өзгерістер қандай болмақ

Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2019 жылғы 19 маусымдағы № 27 «Қазақстан Республикасы Президентінің «Игілік баршаға! Сабақтастық. Әділдік. Өрлеу» сайлауалды бағдарламасын және «Бірге» жалпыұлттық акциясы барысында алынған ұсыныстарды іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Жарлығымен Қаржы министрлігіне квазимемлекеттік секторды мемлекеттік сатып алу және сатып алу мәселелері бойынша заң жобасын әзірлеу тапсырылды.

27 Тамыз, 2019 15:59

Президент Жолдауы – жаңа мақсат-міндеттер

2019 жылы 10 маусымда ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өзінің твиттер-парақшасында 2 қыркүйекте Халыққа Жолдауы жоспарланғанын мәлімдеді. Бұл Мемлекет басшының өз қызметіне кіріскеннен кейінгі алғашқы Жолдауы болмақ. Оның тақырыбы қандай және алдыңғы Жолдаулардан несімен ерекшеленуі мүмкін екендігін төмендегі материалда талқылаймыз.

27 Тамыз, 2019 12:26

Ақпараттық қауіпсіздік қалай сақталады

2017 жылғы 31 қаңтардағы «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Қазақстан халқына жолдауында Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Киберқылмыспен күрестің өзектілігі барған сайын арта түсуде. Үкімет пен Ұлттық қауіпсіздік комитетіне «Қазақстан киберқалқаны» жүйесін қалыптастыру шараларын қабылдауды тапсырамын» деген еді.Елбасының сөздерінің маңыздылығы осы жылы болған оқиғалар да растап отыр.

27 Тамыз, 2019 09:16

Венчурлік қаржыландыру және «Astana Hub» халықаралық технопаркі қалай жұмыс істейді

2018 жылдың 10 қантарында Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» Жолдауында: «Цифрлық және басқа да инновациялық шешімдерді әзірлеушілердің өз экожүйесін дамытуы аса маңызды мәселеге айналып келеді. Ол біздің Назарбаев Университеті, «Астана» халықаралық қаржы орталығы, IT-стартаптардың халықаралық технопаркі сияқты инновациялық орталықтардың төңірегінде қалыптасуға тиіс» деген.

26 Тамыз, 2019 11:02

Шығыс Қазақстан облысындағы тарихи-өлкетану жұмысының жетістіктері

Тарихи сананың жаңғыруы үздіксіз процесс екендігі белгілі. Тәуелсіздік жарияланған уақыттан қолға алынған рухани-мәдени шаралар үлкен үрдістің құрамдас бөліктері. «Мәдени мұра» бағдарламасы, «Тарих толқынындағы халық», «Рухани жаңғыру: болашаққа бағдар» мақаласы, «Ұлы Даланың жеті қыры» - ықылымнан келе жатқан рухани-мәдени қазынаны қайта қаузап, тарихи таным кеңістігін кеңейткен маңызды бағдарламалар. Елбасының «Ұлы Даланың жеті қыры» мақаласында айтылған «Түркі әлемінің бесігі», «Атқа міну мәдениеті», «ежелгі металлургия», «аң стилі» бағыттары Қазақстан территориясында дүбірлеп өткен тарихтың кеңістігі мен уақытын тереңдете түсуге зор мүмкіндік ашты. Шығыс Қазақстан облысында 2019 жылы ашылған бірқатар тарихи жаңалықтар мен игілікті шаралар соның айқын дәлеліндей.

31 Шілде, 2019 13:15

Білім беру жүйесін жаңғырту міндеттері

Елімізде білім беру саласын сапалық жағынан жақсарту, оны басқару мен қаржыландыру, құқықтық-заңнамалық базасын орнату бойынша қыруар жұмыс атқарылды. ҚР Заңдары, даму тұжырымдамалары, Елбасының Жолдаулары мен стратегиялық құжаттарында жоғары білім беру саласының адами капиталды дамытудағы айрықша орны көрсетілген. Әсіресе, оқу орындарын автономдық басқаруға көшу, «Педагог мәртебесі туралы» заң қабылдау, қағазбастылықты азайту, оқу ақысын реттеу, жаңа формацияның басшыларын даярлау, ғылым мен білім қаражатын ұлғайту мәселесі жиі көтеріліп келеді. Биылғы жылдың алғашқы жартысында осы бағытта бірқатар маңызды шаралар қабылданды.

25 Шілде, 2019 15:56

Латын қарпіне көшу – уақыт талабы

Посткеңестік елдер тәуелсіздігін алған соң, дербес тілдік саясат жүргізе бастағаны белгілі. Әрине, алғашқы жылдары әлеуметтік-экономикалық мәселелер алдыңғы қатарда тұрды. Қазақстанда қазақ тілінің мәртебесі Конституцияда айқындалып, арнайы заңдар мен нормалар қабылданды. Уақыт өте келе, халық санының өсімі, ішкі-сыртқы миграция, жаңа буынның қалыптасуы мемлекеттік тілдің қолданысын жаңа деңгейге көтерді. Мәселен, «Қазақстан-2050» Стратегиясында көрсетілгендей, егемендік алған тұста еліміздегі қазақтың саны 6,8 миллион немесе 41% болса, қазір 11 миллионға жетіп, 65 %-дан асты. Бүгінде еліміздегі оқушылардың 60 пайыздан астамы мемлекеттік тілде оқиды.

18 Шілде, 2019 14:47

Бүкіл Қазақстанды бойына сыйдырған бас қала

Биыл Қазақстанның Бас қаласына 21 жыл толады. Ширек ғасырға жуық кезеңде үлкен даму сатысынан өткен Елорда – еліміздің әкімшілік қана емес, қаржылық, мәдени және инновациялық орталығы. Астана алаңы аймақтық және халықаралық күрделі шиеленістердің, қаржылық дағдарыс пен экономикалық санкцияның шешу жолын іздестіретін, дәстүрлі діндер мен конфессиялардың, әлемдік ақыл орталықтарының, бизнес пен инновацияның диалог платформасы деңгейіне жетті. Халықаралық аренада Қазақстанның бас қаласы «Еуразияның жүрегіне», мемлекеттің брендіне айналғаны даусыз. Ал Елорданы көркейту қаншалықты маңызды болса, жыл санап артқан тұрғындардың тұрмыс-тіршілігі мен отбасылардың әл-ауқаты соншалықты өзекті болып келеді.

27 Маусым, 2019 12:42

Елбасының Стратегиясын жүзеге асыру - борыш жүктемесін азайту

2019 жылғы 26 маусымда Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Қазақстан Республикасы азаматтарының борыш жүктемесін азайту туралы» №34 Жарлығына қол қойды.Бұл бұрын-соңды болмаған теңдессіз әлеуметтік көмек көрсету туралы шешім. Елбасының Стратегиясын жүзеге асыру ісінің жалғасы.

27 Маусым, 2019 11:31

Сот жүйесін жаңғырту қалай жүзеге асырылып жатыр?

2018 жылғы 5 қазандағы «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» Қазақстан халқына жолдауында Тұңғыш Президент Н.Ә. Назарбаев өмір сүруге жайлы орта қалыптастыру мақсатында сот жүйесін одан әрі жаңғыртуды тапсырды. Ол үшін үш басымдық белгіленген.

24 Маусым, 2019 12:31

Рухани жаңғыру және жастар жылы

Биыл «Рухани жаңғыру: болашаққа бағдар» бағдарламалық мақаласының шыққанына 2 жыл толды. Ол 2017 жылы 12 сәуірде отандық басылымдарда жарияланып, қоғамда резонанс тудырған еді. Жоғарғы мінберден бастап, оқу орындарына дейін рухани жаңғырудың қазіргі жай-күйі мен алдағы бағыт-бағдары талқыланды. Жалпы, еліміздегі рухани жаңғыру – үздіксіз процесс болғандықтан, оған Тәуелсіздік жарияланған соң қолға алған барлық рухани-мәдени шаралар енеді. Алғашқы жылдардағы «Мәдени мұра» бағдарламасы, «Тарих толқынындағы халық», ҚР Президентінің Ұлытаудағы сұхбаты, кейінгі «Ұлы Даланың жеті қыры» осы үрдістің үзілмес бөліктері. Аталған іс-шаралар мен бағдарламалар көнеден келе жатқан рухани-мәдени қазынаны қайта қаузап, тарихи танымды кеңейтуді ғана емес, бүгінгі қоғамдық сананың трансформациясын көздейтін маңызды құжаттар. Ал, Қ.Тоқаевтың «Барымыз да, бағымыз да – Тәуелсіздік» атты сұхбаты осылардың заңды жалғасы деуге болады.

20 Маусым, 2019 14:45

Құқық қорғау жүйесін реформалау қалай жүзеге асырылуда?

Осы жылдың 12 маусымында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Республикасының сайланған Президенті қызметіне ресми кірісу рәсіміндегі сөйлеген сөзінде: «Сот және құқық қорғау жүйесін реформалауды маңызды бағыттарға жатқызып, оған баса мән беруіміз керек» деген. Президент «құқық қорғау жүйесінің басты міндеті – халықтың сеніміне ие болу» деп белгілеген.

20 Маусым, 2019 11:42

Еуразияның диалог пен даму платформасы

Маусым айы маңызды кездесулер мен саяси оқиғалардан басталды. Қазақстанда Президент сайлауы өтіп, 70,76 пайыз дауыспен кандидат Қ.Тоқаев жеңіске жетті. РФ Президенті В.Путин, ҚХР Төрағасы Си Цзиньпин, Армения Республикасы, Түркия және т.б алыс жақын мемлекет басшылары құттықтау жеделхаттарын жолдады. Қазақстан Орталық сайлау комиссиясы хабарлағандай, 2019 жылы 12 маусымда жаңадан сайланған ҚР Президентінің инаугурациясы өтеді. Өткенде аптада Қытай Төрағасы Си Цзиньпин мемлекеттік сапармен Мәскеуге барып, Ресей Президенті В.Путинмен бірлескен мәлімдеме қабылдады, сондай-ақ Петербург халықаралық экономикалық форумына қатысты. Алда – АӨСШК мен ШЫҰ саммиттері.

12 Маусым, 2019 17:10

ЕАЭО елдерінің интеллектуалдық меншік саласындағы ынтымақтастығы

Постиндустриалдық даму кезеңінде мемлекеттің инновациялық потенциалы экономиканы дамытудың және оның халықаралық қауымдастықтағы рөлін айқындайтын стратегиялық ресурсқа айналды. Осы орайда инновациялық экономикада интеллектуалдық меншікті қорғау маңызды орын алады. Интеллектуалдық меншік Азия мен Еуропа, оның интеграциялық ұйымдары арасындағы көліктік-логистикалық, экономикалық көпір ретінде орнаған ЕЭО елдері үшін өзекті болып саналады. 2019 жылы 29 мамырда Нұр-Сұлтанда Жоғары ЕЭК жиыны өтті. Еуразиялық интеграция идеясының 25 жылдық саммитінде ұйымның табыстары мен күрделі мәселелері талқыланды. Еуразиялық экономикалық одақтың құрылғанына 5 жыл толғанына қарамастан, Одақтың аумағында зияткерлік меншік құқығын қорғаудың құрылымдық және заңнамалық негіздері, патенттеу, тауарлық белгілер, ғылыми жаңалықтарды құқықтық қорғау салалары даму кезеңінен өтті. Қазіргі уақытта интеллектуалдық меншік құқығы бойынша ЕАЭО-ның ЕО, АСЕАН, ШЫҰ-мен ынтымақтастығының өзектілігі артып келеді.

30 Мамыр, 2019 10:07

Еуразиялық экономикалық одақтың бес жылдық белесі

Жаһандық геоэкономикалық және геосаяси турбуленеттілік, тұрақсыздық жағдайында халықаралық интеграциялық ұйымдар да жаңа сын-қатермен бетпе-бет келіп отыр. Шығыстан Қытайдың «Бір белдеу, бір жол» бастамасы сынды аймақтық ықпалдастықтың жаңа моделі ұсынылып жатса, Батыстағы Еуропалық Одақта дезинтеграциялық кері үрдіс жүріп жатыр. Көптеген халықаралық саяси-экономикалық, қаржылық, экологиялық ұйымдар санкциялар мен сауда соғыстарын реттеуде қауқарсыздық танытуда. Әрине, Кеңес Одағы коллапсынан кейінгі посткеңестік кеңістіктегі өміршең интеграциялық ұйым ретінде Еуразиялық экономикалық одағын айтамыз. Көптеген сарапшылар Одақ Ресейдің геосаяси ықпалын нығайтуға қызмет ететінін айтқанымен, ол идеяны алғаш рет Н.Назарбаев ұсынып, қалыптастыруға, институционалдық дамытуға Қазақстанның елеулі үлес қосқанын ескеруіміз қажет. Алайда, 2019 жылы Н.Назарбаев өз президенттік өкілеттігін тоқтатқан соң, 2019 жылы 29 мамырда өтетін ЕЭО 5 жылдығының саммитінде Одақ жұмысын үйлестіру бойынша бірқатар маңызды шешімдер қабылдануы ықтимал.

24 Мамыр, 2019 09:53

Балалардың құқықтарын қорғау күшейтілді

Осы жылдың 1-сәуірінде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне баланың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұйымдардың қызметімен байланысты мәселелер бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа Заңына қол қойды. Ол күшіне енді.

2 Мамыр, 2019 09:54

«Бір белдеу, бір жол» - өңірлік кооперацияның жаңа моделі

«Белдеу мен жол» форумы алғаш рет 2017 жылы аталған бастаманың 5 жылдығына орай өткізілген еді. Форумға 29 мемлекет басшылары мен премьер-министрлер, халықаралық ұйымдардың басшылары қатысып, ауқымды шарада 6 тақырыптық сессия, 2 кеңейтілген кездесу өткізілді. «Белдеу мен жол» ІІ Форумына 40-қа жуық мемлекет және үкімет басшылары, «Жасыл Жібек жолы», «Инновациялық Жібек жолы» «Цифрлық Жібек жолы» қатарлы 12 сессия ұйымдастырылып, 150 мемлекет пен 90 халықаралық ұйымнан 5 мыңға жуық қатысушы болды. Экономикалық санкциялар мен жетекші державалар арасындағы сауда текетіресі жағдайында Форум аймақтық ынтымақтастық үшін маңызды платформа болмақ. Яғни, биылғы Форум саны мен сапасы жағынан әлдеқайда масштабты болды деуге негіз бар.

30 Сәуір, 2019 12:51

Құқық қорғау органдарының жұмысы және қылмыс ахуалы

Осы жылғы 1-тоқсанның қорытындысында Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Н.Ә.Назарбаев және Қазақстан Республикасының Президенті Қ.К.Тоқаев елдегі заңдылық пен құқық тәртіптің ахуалына ерекше назар аударды.

30 Сәуір, 2019 11:26

Сайлау-2019: Президенттікке кандидаттар кімдер болуы мүмкін?

2019 жылдың алғашқы жартысында еліміздегі саяси процестер жедел өрбуде. Қазақстандағы саяси конъюнктураның өзгерісі Тұңғыш Президент Н.Назарбаевтың өз өкілеттігін тоқтату туралы шешімінен кейін үдей түсті. ҚР Конституциясына сәйкес Сенат Төрағасы Қ.Тоқаев ант қабылдап, ресми ел Президенті қызметіне кірісті. Жаңа Мемлекет Басшысы ел аймақтарын аралап, Ресей Федерациясына ресми, Өзбекстанға мемлекеттік сапарымен барып келді. Сонымен қоса, жауапты ведомство басшыларына жеке тапсырма беріп, лауазымды қызметкердің бірқатарын ауыстырды. Яғни, ішкі-сыртқы контурда сабақтастық пен тұрақтылықты қамтамасыз етуге алғашқы қадамдар жасалды. Алайда, көптің көкейінде алдағы сайлаудың сайрап тұрғаны рас. Орталық Азиядағы билік транзиті – соңғы онжылдықта эксперттік ортада жиі талқыланатын тақырып. Оңтүстік көршіміз – Өзбекстандағы басшылықтың ауысуы мемлекеттің ішкі трансформациясына ғана емес, аймақтық ынтымақтастық динамикасына ықпал етті. Сондықтан Қазақстандағы Президент сайлауы алдыңғы саяси курстың сабақтастығы мен жүйелі жалғастығы тұрғысынан ел тұрғындары мен алыс-жақын мемлекеттер үшін маңызды болмақ.

22 Сәуір, 2019 15:48