Экология

Жазылуы қиын аурулардың жаңа емі - Қазақстанда өндірілетін жеңіл су

Елімізде шағын және орта бизнестің дамуына ерекше көңіл бөлінеді. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев жақындағы Жолдауында да «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының қолдану мерзімін 2025 жылға дейін ұзарту қажеттігін айтқан болатын. Бұл Қазақстанда жасалған өнімдердің қатарын арттыруға мүмкіндік береді. Осы күні де елімізде табиғи, экологиялық таза отандық өнімді өндіретін кәсіпорындар жоқ емес. Мәселен, әлемдік ЭКО-стандартқа ие болған «Көкшетау минералды сулары» компаниясы Қазақстанда өндірісте құйылатын жалғыз табиғи минералды жеңіл суын шығарады. Ғалымдардың айтуынша, жеңіл су – құрамында дейтерий мөлшері төмен су. Яғни, ондағы мұхит деңгейінен едәуір төмен.
Астана қаласы11 Қазан , 10:30

Тәуелсіздіктің құрдасы  «Көкшетау минералды сулары» әлемге әйгілі жеңіл  сулардың кен орындарының бестігіне кіреді.Ғылыми зерттеулердің ақпараттары бойынша жеңіл  су имунномодельдеуші, қабынуға қарсы, жасартушы қасиеттерге ие. Жеңіл  судың зерттеулері салыстырмалы түрде жақында ғана басталды (60 жылдан артық емес). Толыққанды клиникалық зерттеулер қазіргі таңда тек Венгрияның онкологичя клиникаларында ғана өткізілген болатын. Нәтижесінде науқастардың емделіп, жағдайлары анағұрлым жақсарғандығы байқалған.

Әзірше жеңіл  суды негізінен жасанды түрмен алады. Оны буландыру әдісін қолданып немесе ауыр (дейтерийлі) суды шығаратын өндірістік «ағынды» суды дейтерийден босату арқылы алады. Өндірісте ауыр (дейтерийлі) суды ядролық өнеркәсіпте нейтрондарды баяулату үшін пайдаланады.БҰҰ-ның 2030 тұрақты даму бағдарламасына Жер шарының халқын сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету бөлімі кіреді.

ДДСҰ ақпараттары бойынша, тұрғындардың ауруының 60% себебі олар тұтынатын тамақ пен судың сапасына тікелей байланысты. Осыған орай қазіргі таңда ауыз судың құрамына байланысты биологиялық әсерлерді зерттеуге ерекше көңіл бөлінуде.

ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті Санитарлық-гигиеналық қадағалау департаментінің басшысы Марал Рақымжанова  бөтелкедегі суды өндіруді қамтамасыз етудегі немқұрайлылық әлі де өндірушілерге өндірілген судың нақты құрамын және көзін көрсетпеуге мүмкіндік беретінін айтты.

«Ол халықтың денсаулығына әсер етіп, көптеген созылмалы, жазылуы қиын аурулар пайда болады. Сондықтан Қазақстанда Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті құрылды. ЖЕҢІЛ судың рөлі денсаулық сақтауда өте маңызды болғандықтан, біз халықты толығымен ақпараттандыруымыз керек. Халық судың қандай түрлері болатындығын, оны қалай, қандай мөлшерде ішуге болатындығын білуі керек», - дейді М.Рақымжанова.

Жер шарындағы судың 99,9% құрамында дейтерий (сутегінің ауыр изотопы) бар. Дейтерийі көп мөлшерде болатын суды ғалымдар «ауыр» немесе «өлі» су деп атайды. Себебі ол жасушадағы химиялық реакцияларды төмендетеді немесе толығымен жояды.

Жеңіл  судың зерттеулері салыстырмалы түрде жақында ғана басталды – 60 жылдан артық емес. Ауыр судың қасиеттері ғылыми зерттеудің логикалық салдары ретінде анықталды. Ауыр судың молекулалары алғаш рет 1932 жылы ғалым Гарольд Льюис тарапынан анықталды. Ол гидролиз арқылы қарапайым судан алғашқы таза ауыр суды алуға қол жеткізді.

«Жеңіл су – өмір сапасы мен оның ұзақтығының негізі. Теория және тәжірибе» атты Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясында өз тәжірибелерімен бөліскен зерттеуші ғалымдар жеңіл  судың организмнің бейімделу мүмкіндіктеріне, иммундық жүйесіне, гормондық теңгеріміне, өмір сүру ұзақтығына оң әсерін тигізетіндігін айтты.

Еуропада қатерлі ісікпен ауыратын науқастарды емдеуде жеңіл  суды пайдаланудың айтарлықтай оң тәжірибесі пайда болды.

Венгриялық зерттеуші Габор Шомлай   жеңіл  су бойынша 30 жыл бойы зерттеулер жүргізіп келетінін, оның  нәтижелері  жасушалық функцияларды, жасушалық метаболизмді, ДНҚ мен ақуыздың тұтастығын қалыпқа келтіру үшін маңызды екенін дәлелдегенін жеткізді.

«Жеңіл  су қазіргі заманғы онкотерапияның тиімділігін арттыра алады. Осы ғылыми жұмысқа әлемнің алдыңғы қатарлы университеттерінің және институттарының ғалымдары біріккендігін көру мен үшін қуаныш. ЖЕҢІЛ суын қолдану арқылы өнімдер мен емдеу әдістеріне үлкен сұраныс бар, өйткені әлемде, тіпті ең дамыған елдерде де ісік аурулары және метаболикалық аурулармен ауыратын науқастардың саны артып келеді», - деді зерттеуші.

Сондай-ақ,  жеңіл  судың онкологиялық аурулардың радиациялық терапиясына оң әсері бар клиникалық зерттеулердің нәтижелерін адам морфологиясы ғылыми-зерттеу институтының эндокринді даму зертханасында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс атқаратын, медицина ғылымдарының докторы Сергей Обернихин айтып берді.

 «Соңғы жылдары қатерлі ісіктерді емдеудегі прогреске қарамастан, пациенттердің өлімі өте жоғары болып қалуда, ал өмір сүру сапасы сәулелік терапия мен химиотерапияның заманауи әдістерін жүргізгеннің өзінде де төмен болып қалып жатыр. ЖЕҢІЛ су, иондаушы сәуленің теріс әсерін барынша азайта алады. Құрамында дейтерийдің төменгі мөлшері бар суды тұтынатын тышқандарда сәулелену кезінде өмір сүру ұзақтығы едәуір өсіп,айқын жөндеу процестері мен жасушалық иммунитеттің жоғарылауы байқалды. ЖЕҢІЛ судың тиімділігі клиникада көрсетілді. Түрлі ісіктердің кешенді терапиясында науқастардың өмір сүру ұзақтығы екі немесе тіпті төрт есе өсті», - деді ол.

Мәселен,  Ресейде жеңіл суды зерттеу медицина ғылымының ғылыми платформасының іргелі және қолданбалы зерттеулеріне «Профилактикалық орта» ретінде кіреді.

Кубан мемлекеттік медицина университетінің іргелі және клиникалық медицина кафедрасының профессоры, медицина ғылымдарының докторы Александр Басов  төменгі мазмұнды дейтерийлі суды адамның тамақ рационына енгізу оның организмінің биологиялық ортасында және ішкі органдардағы маталардағы концентрациясын айтарлықтай төмендететінін айтты.

«Бұл әсіресе әйелде лактация кезеңінде маңызды, себебі осы кезеңде балада негізгі тамақ тұтыну жолы ішкі орган маталары  болып табылады. Балалардың өсуі мен дамуына кері әсерін тигізуі мүмкін ауыр изотоптардың жұтылуы осы кезде жоғары болады», - деді ол.

Ресейдің бірнеше ғылыми институттарының ұзақ мерзімді зерттеулері  жеңіл  судың  аурудың алдын-алу кезінде неғұрлым тиімді екенін көрсетті.

Адам морфологиясының ғылыми-зерттеу институтында эндокриндік даму зертханасының меңгерушісі, м.ғ.д., профессор Наталья Яглова  өзінің ғылыми зерттеулерінің нәтижелерімен бөлісті.

 «Жеңіл  су ісік ауруларын емдеу кезінде екі есе әсер көрсетеді: ісіктердің дамуын және ісіктердің өсуін және метастазияның дамуын ескере отырып, өмір сүру ұзақтығы мен метастазияға жағымды әсер етпейді және тиісінше, жануарлардың өмір сүру деңгейін жоғарылату нәтижелерін айқын көрсетеді. Сонымен қатар ісіктің дамуына дейінгі уақытта жеңіл суды тұтынған жөн», - деді ол.

Конференцияда Қазақстан Республикасында жеңіл  жер асты ауыз суының табиғи көзқайнарының бар екендігі хабарландырылды. Ол TURAN суы, оның құрамында құнды макро- және микроэлементтер бар және құрамындағы дейтерий мөлшері аз.

Asia Waters компаниясының құрамындағы «Көкшетау минералды суларының» ғылым саласының директоры, гидрогеолог, минералдық ресурстар Академиясының мүшесі, валеология академиясының мүшесі, Ш. Уалиханов атындағы Көкшетау Мемлекеттік университетінің құрметті профессоры Евгений Пятовтың пікірінше   Қазақстандағы "Тұран" атты саудалық атауы бар су еліміздің өте сирек, әрі құрамындағы аз дейтерийі бар қайнаркөзден шығарылытан  жеңіл  суы болып табылады.

«Дейтерий бойынша "Тұран" Байкөл суларына ұқсас, бірақ Байкөл суларының физиологиялық критерийлері бойынша минералдық толыққандылығы аз. Физиологиялық толлықанды су – ол адам организмінің функционалдық жүйесін тұрақтандыратын ауыз су. Дені сау болу үшін, адамдар нақты химиялық құрамы бар суды ішу қажет. Бұл дегеніміз – үйлесімді тұзды құрам, минерализация мен қаттылық, белсенді биологиялық элементтердің болуы. Ол – үйлесімді концентрацияда кем әрі көп емес мөлшерде су құрамында кальций, магний, йод, фтор, гидракарбонаттың болуы. Біздің су дистиллятқа айналмайды, жасанды тұздармен ауқаттанбайды және жасанды жолмен минерал алмайды. Себебі ол табиғатынан-ақ жоғарыминералданған су. Келесі қажетті критерий ол – микробиологиялық құрам, жерасты суларында болатын физиологиялық бактериялардың топтарының болуы. Олар жер қойнауында көбейіп, сонда тұрады. Біздің суды бөтелкеге құю технологиясы су микрофлорасын сақтап, бүтіндей, тұңғыш шыққан күйінде беріледі. Бұл микрофлоралар ферменттер, аминқышқылдарын, витаминдер және т.с.с. организмге пайдалы заттар шығарады. Мысалы, майқышқылды бактериялар шығаратын ұшпа майлы қышқылдар тоқ ішектін жұмыс істеуіне өте қажетті», - деді ол.

Жеңіл сулар бар жерде адамдар тарихи ұзақ өмір сүреді және денсаулықтары мықты болып келеді. Қазақстанда әлі ондай өлшем жүргізілген жоқ. Бірақ, еліміздің радиоактивті элементтер мен радиоактивті жер асты суларының қайнаркөздерінің географиялық орнына байланысты экологиялық күйінің ауырлығын ескерсек, тау-кен қазу және өңдеуші өнеркәсіптің  барынша көп табиғи  жеңіл  суларды көбейткен жағдайда ғана басым болады. Сонымен қатар, қазақстандық ЖЕҢІЛ суды клиникалық зерттеу қажет, және оның онко-аурулардың емдеуі мен терапиясына әсерін байқау қажет.

Қазақстанның әрбір азаматына Қазақстанның жеңіл  суы максималды түрде жету үшін және осы мәселеде ұлт денсаулығы үшін Қазақстан білімін жетілдіру шеңберінде Қазақстан Республикасының ғылым қоры ғылыми зерттеу грантын бөлді.

Қазақстан Республикасы Президенті Аппаратының Медициналық орталығының бастығының орынбасары Айдар Докеновтың айтуынша,    адам денесі үшін судың қандай рөл атқаратынын бәрі біледі.

«Жеңіл  ауыз суының бірегейлігі Қазақстан, АҚШ, Жапония, Қытай және Венгрия ғалымдары тарапынан дәлелденді. Адам ағзасына жағымды әсер етудің кең ауқымы өмір сүру сапасына жақсы әсер етеді және ұзақ өмір сүруді ұзартады. 2015 жылы Президент ісін басқару бойынша Медициналық Орталығының құрамында белсенді ұзақ өмір сүру ұзартуға байланысты ғылыми зерттеулер жүргізу үшін геронтология және қартаюға қарсы медицина орталығы ашылды. Бұл конференция ғылыми қоғамда қажет. Конференция шешімінде көрсетілетін ғылыми деректермен алмасу, практикалық тәжірибе клиникалық медицина саласындағы медицина қоғамдастығының хабардарлығын арттыратынына сенімдіміз», - деді ол.

Бұл туралы ҚР ғылым қоры жобасының дирекциясының басшысы Арман Ашкин  Қазақстан Республикасы Президентінің 5 институционалдық қадамды іске асыру бойынша «100 нақты қадам» атты 64-ші қадамын жүзеге асыру шеңберінде 2015 жылдың соңында «Ғылыми-техникалық қызметтің нәтижелерін коммерциализациялау туралы» заң қабылданды және Ғылым қоры ең озық жобалардың бірі төменгі детерий мазмұнымен (жеңіл сумен) толыққанды табиғи минералды суы бар «Көкшетау минералды сулары» АҚ-на жүзеге асыруға грант бөлінгенін жеткізді.

Ғылыми топ  жеңіл  судың биологиялық жүйелерге, тірі ағзаларға, адамдарға әсерін әрі қарай зерттеу үшін бірлескен жұмыс тобын құруға келісті.

 Ғылыми қоғамдастыққа және мүдделі тұлғаларға зерттеу нәтижелері туралы ақпарат беріп, жетекші ғалымдардың қатысуымен ғылыми конференция өткізуді жоспарлады. ТМД елдері мен басқа да елдер осы саладағы ірі бизнесті индустриалдық өндірісті құру әлеуетін қарастыру мәселесін алға тарта отырып, өзара негiзде Қазақстан, Ресей және басқа да елдегі дейтерийдің төменгі мазмұны бар жасанды жеңіл судың өндірісін бастап көрмек.

Аягөз Құрмаш 




Яндекс.Метрика