• Басты
  • "Стратегия" пікірталас алаңы: Орталық Азияның орталық мәселелері (ТОЛЫҚ ВИДЕОНҰСҚА)
22 Қыркүйек, 2017 17:15

"Стратегия" пікірталас алаңы: Орталық Азияның орталық мәселелері (ТОЛЫҚ ВИДЕОНҰСҚА)

Орталық Азияда саяси тұрғыда көптеген мәселелер шешілмеген, деп мәлімдеді ҚР Тұңғыш Президенті кітапханасының аға ғылыми қызметкері Қазыбек Майгельдинов «Стратегия» пікірталас клубының «Орталық Азия елдерінің ынтымақтастығы» тақырыбындағы кезекті отырысында.
"Стратегия" пікірталас алаңы: Орталық Азияның орталық мәселелері (ТОЛЫҚ ВИДЕОНҰСҚА)

Сонымен, «Стратегия» пікірталас клубының кезекті отырысында алғаш болып сөз алған сарапшы, экономика ғылымдарының кандидаты Сапар Жұбаев ҚР Президентінің Орталық Азия елдерінің, бауырлас мемлекеттердің одағын құру туралы жасаған ұсынысы туралы кеңінен айтып берді.

«Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 1995-1996 жылдары Орталық Азия елдерінің, бауырлас мемлекеттердің «Ортазиялық экономикалық одағын» құру туралы ұсыныс жасады. Алайда, бұл ұсыныс сол кездегі жағдайға және сол елдердегі саясаттың  алуан түрлілігіне байланысты аяқсыз қалды деуге болады. Әрине, Қазақстанның барлық көрші мемлекеттермен қарым-қатынасы жақсы болды. Дегенменде бұл ұсыныс өз дәрежесінде  қолдау таппай, Еуразиялық экономикалық одақ сынды бастамаларға ұласып кетті. Жалпы, қысқаша айтатын болсақ, бүгінде бұл бағыттағы байланыстарды дамытуға мүмкіндік жетерлік және осы бағытта жұмыстар жүргізіліпте жатыр», - деді Сапар Жұбаев.

Өз кезегінде, бағдарламаның екінші қонағы  ҚР Тұңғыш Президенті кітапханасының аға ғылыми қызметекрі Қазыбек Майгельдинов Орталық Азияда саяси тұрғыда көптеген мәселелер шешілмеген баса айтты.

«Орталық Азияда экономикалық, сауда тұрғысында байланыс дамуда. Ал, саяси тұрғыда айтатын болсақ көптеген мәселелер шешілмеген. Олар: трансшекаралық су, шекараны белгілеу және Ауғанстаннан төңіп тұрған қауіп сынды мәселелер.  Бүгінде Өзбекстандағы билік ауысқалы ол елдің сыртқы саясаты өзгерді. Бұл мемлекет бастады. Бұған дейін олар жабық саясатты ұстанған болатын», - деді сөз басында Қазыбек Майгельдинов.   

Оның айтуынша, Орталық Азияда ең ірі мемлекеттер Қазақстан мен Өзбекстан.  Осы екі ел арасындағы байланыс жақсаратын болса оның игілігін көреміз деген ойдамыз, деген пікірін сарапшы жасырмады.  

«Өзбекстанның бұрынғы Президенті Ислам Кәрімовтың саясаты жабық саясат болды. Ол оны нақты жабық саясат ретінде жүргізді. Ол ЕАЭО-ға енуге ешқандай ниет білдірген жоқ. Ал, Өзбекстанның жаңа президенті Шавкат Мирзиеев ашық саясатты ұстанып отыр. Алайда Өзбекстанда билік транзиті әлі тұрақтанған жоқ. Себебі ол үшін бірнеше жыл керек, олар қайтадан жабық саясатқа келуі мүмкін. Саясаткерлер осындай қауіптің бар екенін жасырмайды. Дегенменде,  Қазақстан мен Өзбекстанның арасындағы бүгінгі қарым-қатынасы өзге елдерге үлгі бола алатынын жасырмаймыз», - деп түйіндеді Қазыбек Майгельдинов.

Сондай-ақ, Қ.Майгельдинов  Халықаралық көші-қон ұйымының болжамы бойынша Қазақстан мигранттар келуші мемлекет ретінде қалыптасып жатқанын айтты.

 «Халықаралық көші-қон ұйымының болжамы бойынша Қазақстан мигранттар келуші елдер ретінде қалыптасып жатыр. Бүгінде Өзбекстаннан  Қазақстанға бір миллионнан астам мигрант келеді. Алдағы уақытта Раесейде жағдай тұрақтамаса, олар мигранттар бойынша заңды күшейтуді тоқтатпаса бұл мигранттар Қазақстанға ағылады. Оған Тәжікстаннан Ресейге баратын мигранттарды қосыңыздар. Сондықтан да алдын алу шараларын бүгіннен бастау керек», - деді  Қазыбек Майгельдинов.   

Спикердің пайымынша, жұмыссыздық радикалды топтарға кіріп кетуге түрткі болуы бек мүмкін.  

«Жұмыссыз жүрген адам түрлі діни ағымдарға, радикалды топтарға кіріп кетуі әбден мүмкін. Бұл өте үлкен қауіп. Сондықтан да еңбек мигранттары мәселесін саяси тұрғыда шешу керек. Ынтымақтастықты тек экономикалық тұрғыда ғана емес, саяси байланысты да нығайту керек», - деп түйіндеді сарапшы.  

Өз кезегінде сарапшы, экономика ғылымдарының кандидаты Сапар Жұбаев  Өзбекстан мен Қырғызстанның арасындағы мәселе жайлап шешімін тауып жатқанын айтты.

«Күні бүгінге дейін Өзбекстан Түрікменстан, Қырғызстан және Тәжікстан ердерімен жабық саясат жүргізіп келді. Өзбекстан тек Қазақстанмен визасыз жұмыс істейді. Жалпы, Тәжікстандағы азаматтық соғыс Өзбекстанға өте кері әсер еткен болатын. Өзбекстанның «Ислам қозғалысы» деген күшті оппазициясы болатын, Өзбекстан билігінің аталмыш оппазицияның Тәжікстан мен Түрікменстан, Қырғызстан елдерінде бөлімшелері бар деген күдігі болатын, сондықтан билік олармен байланысты толығымен үзіп тастады», - деді сарапшы.

Сонымен қатар, ол Өзбекстанға келген жаңа президенттің саясаты аталмыш елдің алдында үлкен мүмкіндіктердің бетін ашып жатқанын тілге тиек етті.

«Күні бүгінге дейін Өзбекстанда Қамбар ата су қоймасы мәселесі шешілмей келген болатын. Енді, Өзбекстан мен Қырғызстан бір келісімге келіп отыр. Бұдан былай, Өзбекстан қыста Қырғызстанға электр энергиясын берсе, жазда Қырғызстан оларға су жіберетін болады. Осылайша екі ел арасындағы мәселе жайлап шешімін табуда. Жалпы, осы тұрғыда байланыстар одан ары дами түседі деген ойдамын»,- деп сарапшы оң болжам жасады.

Айта кетерлік жайт, бағдарламаның онлайн көрсетілімі Strategy2050.kz сайтында, агенттіктің Youtube-каналында және Facebook парақшасында жүріп жатыр. 

Дәулетхан ЖИЕНҚҰЛОВ 

ҰСЫНЫЛАДЫ
Барлық жаңалықтар
дерекнама 2050

ШОБ ЖІӨ көлемінің 50 пайызынан артығын өндіреді

Еңбек өнімділігі 126 мың долларға дейін көтеріледі 3-тен 6 жасқа дейінгі балаларды 100 пайыз мектепке дейінгі біліммен қамту

Қазақстан өз нарығын жаңа экологиялық стандарттарға сай келетін жанар-жағармаймен толықтай қамтамасыз етеді

Жалпы экспорт ішінде шикізат емес экспорттың көлемі екі есеге, 2040 жылы үш есеге артады

Әліпбиімізді латын қарпіне көшіру ісі басталады

Қазақстандықтардың 95 пайызы қазақ тілін меңгеруі тиіс

15 пайыз егістік алқаптарына суды үнемдеу технологиялары енгізіледі

Халықты ағын сумен қамту мәселесі шешіледі

Адам басына шаққандағы ЖІӨ көлемі 60 мың долларға көтеріледі

ҚР тұрғындарының үлесі халықтың 70 пайызын құрайды