• Басты
  • Әлихан Бөкейханның туғанына – 150 жыл!

Әлихан Бөкейханның туғанына – 150 жыл!

5 Наурыз, 2016 15:58
Бүгін Қазақстанның ұлы мемлекет қайраткері Әлихан Бөкейханның туғанына 150 жыл толып отыр. Ол 1866 жылдың 5-ші наурызында Семей облысына қарасты Қарқаралы уезінде дүниеге келген. Дарнды журналист, белгілі этнограф, «Алаш» партиясының көсемі 1917 жылы Қазақстан уақытша үкіметінің комиссары болды. 1917 жылдан 1920-шы жылға дейін Алаш автономиясының төрағасы қызметін атқарды. 1937 жылы Мәскеуде атылды.

Ә.Бөкейханның дала ақсүйегі – төре тқымынан. Омбы мен Санкт-Петербургте үздік білім алып шыққан тұлға. Өткен ғасырдың басында қазақ халқының мүддесі үшін қоғамдық һәм саяси қызметтермен белсенді түрде айналысты. Ол қазақ автономиясын құру мақсатына жетті. «Алаш» партиясын құрушы және оны басқарушы болды. Жергілікті дала қазағының мәселелерін көтеру мақсатында «Қазақ» газетін шығарды.

Ә.Бөкейхан 1917 жылы Қазақстан бойынша уақытша үкіметтік комиссары болды. 1917 жылдан 1920-шы жылға дейін Алаш автономиясының төрағасы қызметін атқарды. ХХ ғасырдың 20-30 жылдарында әдебиетпен де айналысты. НКВД органы бірнеше рет түрлі жаламен қамауға алған еді. Ақыры 1937 жылдың 27-ші қыркүйегінде өлім жазасына кесіп, сол күні атып тастады.

Биыл қараша айында Ә.Бөкейханның 150 жылдығын ЮНЕСКО деңгейінде атап өту туралы шешім қабылданды.

«Қазіргі демократияның негізі ХХ ғасырдың басында «Алаш» ұлт-азаттық қозғалысы көсемінің қызметінің арқасында қаланды. Біз ғалымдар тарапынан 2016 жылды Әлихан Бөкейхан Жылы немесе «Алаш» Жылы деп атауды ұсынамыз. Бұл қозағыыстың рухани көсемі Ә.Бөкейхан. Әйтеуір, ЮНЕСКО Ә.Бөкейханның мерейтойын атап өтуді өздерінің іс-шаралар тізіміне қосты»,-деп атап өтті ОКҚ өткен баспасөз конфернцияда Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Алаш» мәдениет және рухани даму Институтының директоры Сұлтан Хан Аққұлы.

Еске сала кетейік, 2015-ші жылы қараша айының 2-інен 18-не дейінгі аралықта Парижде өткен ЮНЕСКО-ң 38-ші Бас конференциясында 2016 жылы Ә.Бөкейханның туғанына 150 жыл олуына орай мерейтойын Атқарушы кеңес ЮНЕСКО деңгейінде атап өту туралы шешімді мақұлдады.

Данияр Қасымов

Барлық жаңалықтар