Халықаралық интеграция

Ынтымақтастықты нығайту: заманауи жағдайлардағы Қазақстан-Америка қарым-қатынасы (ШОЛУ)

Эксклюзив
16 қаңтарда Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ресми сапармен Вашингтонға келді. Сапар барысында Мемлекет басшысы АҚШ Президенті Дональд Трамппен кездеседі. Бұдан басқа, 18 қаңтарда Нұрсұлтан Назарбаев БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің отырысына қатысады. Жалпы алғанда, Америкамен екіжақты қарым-қатынастар қаншалықты маңызды және қазіргі кезеңде қазақ-американ қатынастары қалай құрылуда, бұл туралы Strategy2050.kz ақпараттық агенттігінің материалында жазылған.
Астана қаласы16 Қаңтар , 12:46

АҚШ Қазақстанның сыртқы саясатының негізгі басымдықтарының бірі болып табылады. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кіріс комитетінің деректері бойынша, 2017 жылдың 10 айында АҚШ біздің елмен саудада 9-шы орынға ие болған. Сауда көлемі 1 млрд 384,7 млн долларды құрады.

Жалпы, қазіргі кезеңдегі қазақстан-американ ынтымақтастығы 2017 жылғы 1 қыркүйекте Қазақстан Президенті Н.Назарбаев пен АҚШ Президенті Дональд Трамп телефон арқылы сөйлесу негізінде қол жеткізілген келісімдермен айқындалады. Телефон арқылы сөйлесу барысында стратегиялық серіктестіктің басымды бағыттары: Қазақстанның украиналық дағдарысты шешу, терроризмге қарсы әрекет ету, ядролық қаруды таратпау режимін нығайту, сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге көмек көрсету.

Өткен жылдың 21 мамырында Риядта «АҚШ-Ислам әлемі» саммиті аясында Президент Нұрсұлтан Назарбаев АҚШ Президенті Д.Трамппен қысқаша әңгімелесті.

2017 жылдың қыркүйек айында Біріккен Ұлттар Ұйымының 72-ші Бас Ассамблеясының шекарасында Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Қайрат Әбдірахманов Оңтүстік және Орталық Азия істері бойынша Мемлекеттік хатшының көмекшісі қызметін атқарушы, Ауғанстан мен Пәкістан бойынша арнайы өкілі Э. Уэллспен кездескен болатын. Министр сондай-ақ, АҚШ-тың іскер топтарының өкілдерімен «BCIU» және «Bloomberg» жаһандық бизнес-форумында, Нью-Йорк қаласында кездесті.

АҚШ Конгресімен ынтымақтастық мемлекетаралық қатынастардың маңызды құрамдастарының бірі болып табылады. Негізгі жұмыс халықаралық қатынастар бойынша достар мен профильді комитеттердің құрылған тобында жүзеге асырылады.

Әскери ынтымақтастық саласындағы бес жылдық ынтымақтастық жоспары жүзеге асырылуда, оған сәйкес бірлескен оқу-жаттығулар өткізіліп, әскери қызметкерлер дайындықтан өтеді. Қорғаныс министрінің орынбасары Талғат Мұхтаровтың АҚШ-қа сапары аясында 2017 жылдың 28 маусымында 2018-2022 жылдарға арналған бесжылдық ынтымақтастық жоспары жасалды. Бітімгершілік саласындағы өзара іс-қимыл қарқындап жатыр.

Осылайша, американдық тараптың көмегінің арқасында Қазақстанда «Казбриг» бітімгершілік бөлімшесі құрылды. Бөлім НАТО-ның үйлесімділігі туралы бағалауынан өтті, БҰҰ сарапшыларымен осы бөлімшені куәландыру үшін жұмыс жүргізілуде. Сонымен бірге, осы бөлімшеге бейбітшілікті сақтау миссияларына қатысу бойынша жұмыс жалғасуда.

2017 жылдың 10 айында Қазақстанның АҚШ-қа экспорты 339 миллион долларды құрады. Негізгі экспорттық өнім (59,5% үлес) металдардан және олардан жасалған өнімдерден тұрады. Өз кезегінде Қазақстаннан АҚШ-қа 2016 жылы экспорт көлемі 617,9 млн. долларды құрады, бұл 2015 жылмен салыстырғанда 42,2% -ға артық.

АҚШ-тан Қазақстанға импорты 1,27 млрд. АҚШ долларын құрады, бұл 2015 жылға қарағанда 13,7% -ға аз.

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің деректері бойынша 2005 жылдан бері тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы ағыны құрылымында Құрама Штаттар шамамен 27 миллиард АҚШ долларын немесе жалпы сомасы 223 миллиард АҚШ долларының 12 пайызын құрайды. АҚШ инвестицияларының негізгі инвестициялық секторы - тау-кен өнеркәсібі, жылжымайтын мүлік, жалға берілетін қызметтер, кәсіпорындарға қызмет көрсету, қаржы қызметі, кәсіптік ұйымдардың, қауымдастықтардың және қауымдастықтардың қызметі.

АҚШ - Қазақстандағы екінші ірі инвестор болып есептеледі. (2,2 млрд.Нидерландыдан кейін  ($ 5,7 млрд)).

ҚР-да АҚШ капиталының қатысуымен 500-ге жуық компаниялар бар, олардың 443-і шағын, 23 орта және 30-ы ірі.

Естеріңізге сала кетейік, өткен жылғы 10-13 сәуірде Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Бақытжан Сағынтаевтың АҚШ-қа алғашқы жұмыс сапары Нью-Йорк және Сан-Франциско сияқты қалаларында өткен болатын. Сапардың негізгі мақсаттары Президенттің «Жаңғыртудың үшінші толқыны: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» және Қазақстан Республикасының цифрлы экономикаға көшуі жөніндегі Жолдауын жүзеге асыру аясында іскерлік қарым-қатынастарды тереңдету, ірі корпорациялармен және Силикон алқабының стартегияларымен серіктестік қатынастарды дамыту болды.

2017 жылдың 10 маусымында Құрама Штаттардың Ұлттық павильоны ЭКСПО-2017-нің ашылу салтанатында ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары Ержан Ашықбаевпен екіжақты күн тәртібінің барлық спектрі бойынша Мемлекеттік хатшы көмекшісінің орынбасары Д.Розенблюм бастаған АҚШ делегациясы қатысты.

Қолданыстағы экономикалық жобаларды уақтылы жүзеге асыру және сауда-инвестициялық ынтымақтастықты кеңейту мақсатында 2017 жылдың 14 маусымында Астана қаласында қазақстандық мемлекеттік органдардың, ұлттық компаниялар мен американдық бизнес өкілдерінің қатысуымен Қазақстан-Америка бизнес-форумы өтті. Бүгінгі күні ҚР мен АҚШ арасындағы тікелей әуе қатынасын ашу жұмыстары жүргізілуде.

Жалпы, 25 жылдан астам уақыт бойы 70-тен астам мемлекетаралық, үкіметаралық және ведомствоаралық келісімдерге қол қойылды.

Қазақстан Президентінің Америка Құрама Штаттарына ресми сапары үш күн бойы жалғасады: 16-18 қаңтар. Сапардың соңғы күні - 2018 жылдың 18 қаңтарында Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде жаппай қырып-жоятын қаруды таратпау туралы тақырыптық брифинг өткізеді. 19 қаңтарда Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Қайрат Әбдірахмановтың төрағалығымен Ауғанстан мен Орталық Азия мемлекеттері арасындағы аймақтық ынтымақтастықты нығайту жөніндегі министрлік пікірсайысы болады. Кездесуде БҰҰ Бас хатшысы Антонио Гутерриш сөз сөйлейді деп күтілуде.

Еске салсақ, 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Республикасы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінде екі жылдық мерзімге тұрақты емес мүше ретінде жұмыс істей бастады.

Қазақстан Кеңестегі жұмысы барысында Палестина-Израиль қақтығыстарын, Таяу Шығыстағы, Ауғанстандағы, ТМД-дағы қақтығыстарды, Корей түбегіндегі шиеленісті төмендетуді және Африка мен Азиядағы дағдарыстарды шешуді бейбіт жолмен шешуге өз үлесін қосуға ниетті.

Ақбота Күзекбай

 




Яндекс.Метрика